Primat Beyni ‘Güvenli Bir Şekilde’ Bilgisayara Bağlandı

ABD’li iş adamı Elon Musk’un sahibi olduğu Neuralink isimli şirket, daha önce bir domuzun ve bir maymunun beyinleriyle haberleşebilen, 1 TL madeni para boyutundaki çipini tanıtmıştı. 10 ile 15 dakikalık bir operasyonla beyne çok sayıda kılcal elektrotun bağlanmasını gerektiren Neuralink’in alternatifi de Çin’de geliştiriliyor. 

Çinli araştırmacılar, tarihte ilk defa bir maymunun beynini “girişimsel arayüz” yöntemi ile bilgisayara bağlamayı başardılar. Elbette bu temas, Musk’ın Neuralink’inden çok daha fazlasını vadediyor. Zira hastaya verilen zararı asgarî seviyeye indiriyor.

Daha gidilecek çok yol olsa da bu başarılı formül sayesinde hastalar, neredeyse hiç risk almadan niyet yoluyla uzuvlarını hareket ettirebilecekler:

Nankin Hastanesi Başkent Tıp Üniversitesi’nde gerçekleştirilen operasyonda, maymun beyninin serebrovasküler kısmına “girişimsel elektroensefalografi (EEG)” uygulandı. Bu türlü ifade edince son derece karmaşık görünen bu işlem, aslında daha çağdaş ve zararsız bir prosedür olan “girişimsel beyin-makine arayüzü” kurulduğu manasına geliyor. Bir öteki deyişle dünyada ilk defa bu usulle bir primatın beyni bilgisayara bağlandı. benzeyenoperasyon daha önce bir koyun üzerinde de başarılı sonuçlanmıştı. 

Araştırma grubundan Ma Yongjie, gerçekleştirdikleri beyin-bilgisayar arayüzü sayesinde motor fonksiyon bozukluğu olan hastaların meselelerini çözmek istediklerini belirtiyor. Bir diğer deyişle beynin verdiği komutu uzuvlarıyla gerçekleştiremeyen hastalar, bu beyin-bilgisayar arayüzünü kullandıklarında uzuvlarını hareket ettirebilecekler. Yongjie’ye göre elde edilen muvaffakiyete karşın daha yapılması gereken pek çok geliştirme var.

Araştırma sırasında bilim insanları, maymunun beyninde düşünce yoluyla üretilen sinyaller aracılığı ile robotik bir kolun, niyete uygun şekilde hareket ettirilmesini sağladılar. Ayrıyeten beynin bilgisayara bağlanmasını sağlayan arayüz, ameliyat sırasında hastaya en az zarar verecek şekilde bağlanıyor.

Üç farklı beyin-makine arayüzü (BCI) tekniği var:

Elon Musk’un Neuralink’inde de kullanılan istilacı arayüz (invasive BCL): Bu teknikte ekseriyetle küçük ve taşınabilir bir çipten uzanan kılcal kablolu elektrotlar, beynin belli bölgelerine implant edilir, ameliyat gerektirdiği için sonradan enfeksiyon riski de taşır. Bunun tam karşıtı, istilacı olmayan arayüz (non-invensive BCL) olarak kabul edilir ve anlaşılacağı üzere, hastanın beynine herhangi bir kablo, implant uygulanmaz. 

Üçüncü ve son yöndem ise bu 2 prosedürün karması, hasta beynine çok minimal müdahaleler gerektirdiği için daha düşük enfeksiyon riski taşıyan girişimsel arayüz (inerventional BCL) olarak kabul edilir. İşte Çinli bilim insanlarının gerçekleştirdiği arayüz de bir girişimsel arayüzdür.

Daha önce Neuralink ile istilacı arayüz teknolojisinde kurulan başarılı ilişki, bu defa daha az operasyon gerektiren teşebbüsçü arayüz ile sağlanmış durumdadır. Bu sebeple Çin, teşebbüsçü arayüz konusunda ABD’nin önündeyken ABD ise istilacı arayüzler üzerine Çin’inden ileride görünüyor. Ayrıyeten ABD’de geliştirilen bu teknolojiler özel şirketlerin denetimindeyken Çin’de geliştirilenler, devlet takviyeli, araştırma üniversiteleri denetimindedir. 

Beyne yahut insan bedenine hiçbir zararı olmayacak beyin-bilgisayar arayüzde ise şimdi bu muvaffakiyete ulaşılamadı. Fakat görünen o ki çok da uzak olmayan bir zaman diliminde kanlı canlı şahit olacağız.