Sarıhummanın Sivrisineklerden Bulaştığını Kanıtlamak Uğruna Kendini Bu Canlılara Feda Eden Bilim İnsanı: Jesse William Lazear

Sarıhumma rahatsızlığı geçmiş yıllarda uzunca bir süre araştırıldı, nasıl ve nereden bulaştığına dair de birçok teori ortaya atıldı.

Ne yazık ki bu soruların kesin  yanıtlarına ulaşmak için bir bilim insanı canından oldu. 

Amerikalı bilim insanı Jesse William Lazear, gayesine ulaşmak için kendi canından oldu.

O, enfekte bir sivrisineğin kendisini ısırmasına izin verdi ve birkaç hafta içinde sarıhumma rahatsızlığına yenik düştü. Jesse’nin ölümü ise sivrisineklerin, bu ölümcül hastalığın taşıyıcıları olduğunun belirlenmesinde büyük rol oynadı.

Olayları en başa saralım. Öncelikle sarıhumma, Afrika’da ortaya çıkan bir rahatsızlık. 16. yüzyılda da Amerika’ya sıçradı. Uzun yıllar boyunca hastalığın çeşitli salgınları ortaya çıktı fakat sarıhumma, Küba’da binlerce askerin vefatına sebep olana kadar ABD’nin dikkatini gerçek manada çekmedi.

Yaklaşık 20 yıl önce ise Carlos Finlay isimli Kübalı bir doktor, sarıhummanın sivrisinekler tarafından yayıldığını ileri sürdü.

Buna ek olarak hastalığın direkt, beşerden beşere geçmediği yönünde niyetlere sahipti ve bunlar üzerinde çalışıyordu. Devamında İspanya-Amerika Savaşı sırasında Küba’daki ölümlerin artmasına epey şaşıran ABD ordusu, sarıhumma rahatsızlığının sebeplerini araştırmak üzere Jesse William Lazear’ın da içinde bulunduğu bir ekip kurdu.

Bu sarıhumma kurulu, hastalığın neyden kaynaklandığını bulamadı ve bu sebeple daha evvelce Carlos Finlay tarafından ortaya atılan fikre yöneldi. Fakat bu teoriye de şüpheli yaklaştılar ve bunu test etmek için Jesse, Carlos ve bir genç asker sarıhumma hastalarıyla beslenen Küba sivrisineklerinin kendilerini ısırmalarına izin verdiler.

Carlos ve asker zor da olsa güzelleşmeyi başarmıştı lakin Jesse, sarıhumma sebebiyle hayatını kaybetti. Bu noktada suçun sivrisineklerde olduğu gün geçtikçe kesinleşiyordu fakat tekrar de kuşkular vardı.

Bu kuşkuların giderilmesi için kimi gönüllüler, sarıhumma hastalarının kanı, idrarı, dışkısı ve kusmuğu ile kirlenmiş yatak çarşaflarında uyumaya zorlandı.

Şaşırtıcı bir şekilde bu gönüllülerden hiçbiri hastalanmadı. Ayrıyeten iştirakçilerin bir kısmının, sarıhumma hastalarıyla beslenen sivrisineklerin olduğu bir odada, bir kısmının ise inançlı ve temiz bir odada uyuması sağlandı.

Sivrisineklerle dolu odadaki hemenherkes hastalandı. Diğer odada kalanlar ise sapasağlamdı. İşte bu bulgular, tıp tarihinin seyrini değiştirmeye yardımcı oldu ve o günden sonra sarıhummaya karşı tedbirler alındı. Ne yazık ki tüm bu yaşananlarda Jesse William Lazear, hayatını kaybeden taraf oldu.