Siz uçaktayken sarsıntı olursa, zelzelesi hisseder misiniz?

Büyük bir zelzele meydana geldiğinde yerden çok yüksekte uçan bir uçakta olsaydınız, neler olurdu?

Pek muhtemel görünmeyebilir,duruma bağlı olarak sarsıntının, uçuşta meselelere neden olabilecek birkaç sonucu olabilir. NASA’nın Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’ndeki Jet Propulsion Laboratory (JPL) bilim insanı Attila Komjathy, NASA’nın internet sitesinde yer alan bir açıklamada “Yer sallandığında, iyonosfere kadar yayılabilen küçük atmosferik dalgalara neden oluyor” dedi. İyonosferin, gezegenimizin yüzeyinden 1.000 kilometre yüksekliğe kadar uzanabilen bir bölge olduğu düşünülürse bunun hayli etkileyici olduğunu tahmin edebilirsiniz.

Dolayısıyla bir sarsıntının neden olabildiği atmosferik tesirlerin, bir uçağa müdahale etmek için kâfi güce sahip olup olmadığını incelemek gerekiyor. Bu sorunun kısa karşılığı “hayır” olsa da, uzun açıklamasının bu kadar kolay olmadığı söylenebilir.

Depremler meydana geldiğinde basınç dalgaları (P dalgaları) ve kayma dalgaları (S dalgaları) şeklinde gelen sismik dalgaları yayarlar. S dalgaları sırf katı ortamlarda (karada) ilerleyebilirken, P dalgaları sıvılar ya da gazlar diğer ortamlara aktarılabilir ve bu yüzden atmosferde hareket edebilirler. Bu hareket sırasında, çoklukla insan işitmesi için alt eşik olan 20 hertz’in altında kaydedilen ses dalgaları haline gelirler ve bundan ötürü çoklukla duyulamazlar.

Bu dalgalar havada ilerlerken aynı vakitte zayıflar. Bu zayıflama süreci, temel olarak, siz onlardan uzaklaştıkça objelerin daha sessiz bir hale gelmesine neden olan süreçle birebirdir. Bu nedenle şiddetli de olsa bir zelzelenin üzerinden uçan uçak aşağıdaki titreşimlerin tesirini hissetmez. P dalgaları kayanın ve akabinde havanın içinden geçtiğinde, uçağın kendi gürültüsü ve hareketi tarafından bastırılacak kadar azalmış olacaktır.

Asıl sıkıntılar, navigasyon ve güvenlik

Ancak bu durum, uçakların sarsıntı sırasında risklerden hiç etkilenemeyeceği manasına gelmiyor. Yalnızca bu sıkıntıların tipi değişiyor ve daha çok navigasyon ve güvenlikle ilgili bir hale dönüşüyor.

2018 yılında Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri pilotu ve aero mühendisi olduğunu iddia eden Ron Wagner isimli bir kullanıcının, Quora’da yayınlanan “Depremler üstte uçan bir uçağı tesirler mi?” sorusuna verdiği karşılık o kadar enteresandı ki, daha sonra Forbes tarafından yeniden yayınlandı.

Wagner’in söylediğine göre, hava trafik denetimini engelleyen bir sarsıntı sırasında bir uçağı uçurmaktaydı. O zelzele, yerdeki üste bir elektrik kesintisine neden oldu ve bu da uçağın navigasyon aygıtları ve iletişim yeteneğinde meselelere yol açtı. benzer vakitte bu elektrik kesintisi, hava trafik denetiminin radar sinyalini kaybetmesi ve bundan ötürü Wagner’in uçuşunun yerinin tespit edilememesi manasına da geliyordu. Lakin tüm bu meseleler kısa sürdü ve yer üssünün acil durum gücünün devreye girmesiyle sorun çözüldü.

Yani altınızda bir zelzele meydana gelirken kendinizi uçarken bulursanız çok fazla endişelenmenize gerek yok. Çoğu durumda, yere inene kadar bir sarsıntı olduğunu bile fark etmeyeceksiniz. ama kısa bir süre için de olsa, uçağınızın tehlikede olabileceği gerçeği bir köşede hep duruyor olacak.