Soğan keserken neden gözlerimiz yaşarır? İşte cevabı

C vitamini, B vitaminleri ve potasyum da dahil olmak üzere besin hususları bakımından yüksek olan soğan antioksidanlarla dolu ve sağlık için çok önemli faydaları bulunuyor. Fakat bilindiği soğan doğramak bazen meşakkatli. Zira soğan doğrarken gözler yaşarabiliyor, gözlerde yanma yaşanıyor. Tabi ki bu gözyaşları herhangi bir histen kaynaklanmıyor. Bunlar, tahriş edici hususlardan kaynaklı refleks gözyaşları olarak tanımlanıyor. Pekala, soğan keserken gözlerimiz neden yaşarır?

SOĞANIN SAVUNMA MEKANİZMASI

Yer altında yaşayan soğanların doğal ortamı, tarla fareleri kökleri kemirmeyi seven canlılarla dolu. Soğanlar, bu kemirmeye karşı savunma olarak özel bir savunma düzeneği geliştirmiş durumda. Soğanlar yeraltında büyüdüğü için bünyesindeki gaz onlarla beslenmek isteyen canlıları caydırmaya yardımcı oluyor.

Soğanlar, “derileri” açıldığı zaman çeşitli enzimler ve sülfenik asit salgılıyor. Bu bileşikler bir araya gelerek, rahatsız edici bir gaz olan propanetyal S-oksidi üretiyor. Propanetyal S-oksit, göz yaşartıcı bir etken olarak göz ile temasa girdiğinde gözyaşı oluşmasına sebep oluyor. Propanetyal S-oksit, göz yuvarlarınızı kaplayan ve koruyan su katmanı ile temasa geçtiğinde sülfirik aside dönüşüyor.

GÖZÜN SAVUNMA ÖZELLİĞİ DEVREYE GİRİYOR

Ancak soğanlar benzeri gözlerimizin de kendi savunma düzenekleri da var. Gözdeki sonlar bir göz yaşartıcı etken belirlediklerinde gözyaşı üreterek bu etkeni gözden uzaklaştırmaya çalışıyor.

BBC’nin ABD’deki Case Western Reserve Üniversitesi’nin araştırmasına dayanan haberinde de soğan doğrarken, gözlerin yaşarmasına direkt olarak üstte bahsettiğimiz kimyasal bileşim neden olmuyor. Zira yeniden üstte bahsettiğimiz söylediği söz edilen gazın gözyaşıyla yansımaya girmesi sonucu sülfürik asit oluşuyor. Ve sülfürik asidin gözü tahrişine karşı bedenin savunma düzeneği devreye giriyor.

BAZI SOĞANLAR DAHA FAZLA GÖZ YAŞARTIR

Tabii ki, muhtemelen bildiğiniz üzere, farklı soğan tipleri farklı tesirlere sahip ve kimileri başkalarına göre daha az göz yaşartıyor. En sert kimyasal yansımaları yaratan soğan cinsleri çok fazla sülfürlü bileşik içerenler oluyor. Bunların arasında sarı, kırmızı ve beyaz soğanlar bulunuyor. Yeşil soğani daha tatlı çeşitler ekseriyetle daha az sülfüre sahip olduğu için daha az gözyaşı yaratıcı tesire sahip oluyor.

Texas’ta göz hekimi olan Dr. Robert Rosa Jr. de soğan doğrarken gözlerinizin sulanmasına neden olan şeyin gaz olduğunu söylüyor ve ekliyor: Beyaz, sarı ve kırmızı soğanların tümü, bu gazı oluşturmak için gerekli olan soğan enziminin daha yüksek konsantrasyonlarına sahip. Tatlı soğan, yeşil soğan daha düşük konsantrasyonlara sahip. Ayrıyeten, birtakım insanlar bu gaza başkalarından daha hassas.