Titanik’in enkazından eşya çıkartma projesi suya düştü

RMS Titanik’in enkazından geriye kalan eşya ve yapıtları kurtarma hakkına sahip olan tek şirket, ABD Hükümeti’nin hukuksal itirazı üzerine batık gemiden eser kurtarma planlarını (şimdilik) iptal etti. ABD sularında batan askeri gemiler gibi birçok gemi enkazı, kaşifler, turistler ve ganimet kurtarmaya çalışan bireyler için yasaklı bölgeler olarak kabul ediliyor. Lakin enkazı uluslararası sularda bulunan Titanik, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) kontratı ve enkazı müdafaayı ve yağmayı önlemeyi amaçlayan daha sonraki bir ABD-İngiltere muahedesi tarafından korunuyor.

Bu müdafaa, insanların Titanik’i ziyaret etmesini engellemiyor ve şayet gerekli kaynakları varsa, batığı ziyaret etmek ve gövdesine girmek için izin alabiliyorlar. Şu anda yalnızca RMS Titanic, Inc. (RMST) isimli bir şirket 1994’te Norfolk, Virginia’daki ABD Bölge Mahkemesi’nin verdiği kurtarma hakları sayesinde yasal olarak enkazdan eşya kurtarma müsaadesine sahip.

Ancak 2023’te ABD Hükümeti, RMST’nin enkazdan eşya kurtarmayı amaçlayan seferlerini durdurmaya çalıştı. ABD Kongresi’nin 2017’de yürürlüğe koyduğu ABD-İngiltere mutabakatı uyarınca, “hiç kimse, Ticaret Bakanı tarafından Batık Gemi RMS Titanik ile İlgili Anlaşma kararları uyarınca yetkilendirilmediği sürece, RMS Titanik’in enkazını ya da enkaz alanını fizikî olarak değiştirecek ya da rahatsız edecek herhangi bir araştırma, keşif, kurtarma ya da öteki bir faaliyette bulunamaz .”

Şirket, yardım davetleri yapmak için kullanılan bir Marconi telsiz telgrafını gemi enkazından kurtarmayı planlıyordu. Bu, hükümeti yasal bir itirazda bulunmaya yöneltti, lakin seyahat COVID-19 salgını nedeniyle ertelendi. New York Times’ın bildirdiği üzere şirket, Haziran 2023’te bir kere daha mahkemeye telgrafı ve diğer yapıtları kurtarmayı ve ayrıyeten geminin içini uzaktan kumandalı araçlar kullanarak fotoğraflamayı planladıklarını bildirdi. AP News’in bildirdiğine göre hükümet, enkazın (olasılıkla sahada bulunan herhangi bir insan kalıntısı dahil) bu seyahat nedeniyle bozulabileceğinden endişeleniyordu.

AP News’in haberine göre, RMST, Titanik’e sabitlenmemiş, yalnızca serbest duran eşyaları almayı ve yalnızca “bozulma nedeniyle, mevcut yapıya müdahale etmeden, uzaktan kumandalı bir aracın gövdeye nüfuz etmesine yetecek kadar boşluklar oluşan” yerlere girmeyi planladığını bildirdi.

RMST’nin avukatı Brian A. Wainger, 2023’te New York Times tarafından yayınlanan bir açıklamada, “Şirket, enkaz sahasında kurtarma faaliyetleri yürütme hakkını elinde tuttuğuna inanıyor” dedi ve bu hakkın enkaz alanı üzerinde yargı yetkisine sahip olan ABD Bölge Mahkemesi dışında herhangi bir üçüncü taraftan onay almadan ya da talep etmeden uygulanabileceğini söyledi.

Ancak 2023 yılında şirket, su altı araştırmaları yöneticisi Paul-Henri Nargeolet’in Haziran 2023’te yaşanan Titan faciasında hayatını kaybetmesinin akabinde, enkazın içini ve dışını görüntüleme ve içinden eser çıkarma planlarını iptal etti. Nargeolet, bu keşif gezisini yürüten şirket olan RMST’den farklı bir şirket olan OceanGate’e uzmanlık sağlıyordu.

Şirket, AP News tarafından görülen bir mahkeme evrakında, “PH Nargeolet ve ailesine ve yakın vakitte olay yerinde hayatını kaybeden diğer dört şahsa ve ailelerine duyduğumuz hürmetten ötürü, şirket şimdi eser kurtarmanın uygun olmayacağına karar verdi” dedi. Associated Press’e göre RMST, Aralık ayında mahkemeye 2025 yılında enkaza herhangi bir keşif gezisi düzenlemeyeceğini ve “gelecekte kurtarma operasyonları yürütmenin stratejik, yasal ve mali tesirlerini titizlikle değerlendireceğini” söyledi.

Planların durdurulmasına karşılık olarak, ABD Hükümeti Cuma günü şirkete karşı açtığı yasal itirazı geri çekti. Tüzel mücadele şimdilik sona ermiş olsa da, şirketin kurtarma operasyonları için öbür planları olup olmayacağı şimdilik belirsizliğini koruyor.

ABD Hükümeti’nin evrakta, “Gelecekteki şartlar gerektirirse, ABD o sırada mevcut olan gerçeklere dayanarak yeni bir müdahale talebinde bulunacak” yazdığı bildiriliyor.