Türkiye’nin İlk Uzay Aracının Ay’a Fırlatılışı Ertelendi: İşte Yeni Tarih

Geçtiğimiz yıllarda Türkiye, kendi uzay araştırmaları programı olan Milli Uzay Programı’nı duyurmuş, bu süreçte Ay Araştırma Programı ile birlikte Türkiye’nin ilk uzay aracının da Ay’a gideceği açıklanmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan 2022’deki açıklamasında, “Gelecek sene milli ve özgün roketimizle Ay’a sert iniş gerçekleştireceğiz.” demişti. Lakin görünen o ki fırlatma süreci ertelenmiş durumda. Süreç 2026’da tamamlanacak.

Anadolu Ajansı’nın haberinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve TÜBİTAK çalışmaları ve ülkedeki kuruluşların katkılarıyla hazırlanan Milli Uzay Programı kapsamında Türkiye’nin 10 yıllık plan ve gayeleri de ortaya çıktı. Açıklanan programlardan birincisi olan Ay Araştırma Programı ile Türkiye’nin Ay’da mevcudiyet gösteren az sayıdaki ülkelerden biri olması gayesiyle gerçekleştirilecek.

Ay projesi için yeni tarih verildi

Ay Araştırma Programı’nın ilk aşamasında AYAP-1 projesi kapsamında Ay’ın yörüngeden keşfi ve Ay yüzeyi ile ilk temasın gerçekleştirilmesi planlanıyor. İkinci evrede ise AYAP-2 ile birlikte Ay yüzeyine gezici bir keşif aracının indirilmesi hedefleniyor. Rover adı verilen bu araçlar, gezegenlerin yahut uyduların yüzeyinde kullanılabiliyor. 

Ay Araştırma Programı’nın AYAP-1 Projesi kapsamında Dünya’dan Ay yörüngesine ulaşacak olan bir araç geliştirilecek. Bu araç yörüngeden Ay yüzeyine dair bilgiler toplayacak ve sonrasında da Ay yüzeyinde kullanılacak olan rover için görev operasyonlarını yönetecek. Milli imkanlarla geliştirilecek olan teknolojiler, eserler, yazılımlar ve ekipmanlar kullanılacak. 

AYAP-1 ile birlikte Türkiye’nin ilk “Ay” ve “Derin Uzay” vazifeleri gerçekleştirilecek. Böylece Türkiye, operasyonel deneyim anlamında da çok önemli bir gelişme kaydedecek. Ayrıyeten Dünya’dan 400 bin kilometre uzakta, Ay yörüngesinde görev yapabilecek ve yumuşak inişe uygun bir uzay aracı geliştirilecek. 

Proje ile birlikte yerli imkanlarla geliştirilen Hibrit İtki Sistemi, bu proje ile birlikte uzay tarihçesi kazanmış olacak. Ay yüzeyinden toplanacak olan yüksek çözünürlüklü görüntüler ve suyun kökeni, mini-manyetosfer oluşumları, yüzey bileşenleri, yüzey sıcaklık ve yansıma haritaları, radyasyon benzeri bilgilere sahip bilimsel datalar, Türkiye’deki bilim insanları tarafından bilgiye çevrilecek. 

Derin Uzay çalışmalarının kapısı açılıyor

Proje, Milli Uzay Programı’nda Türkiye’deki sanayi ve akademilerden pek çok kişinin iştirakiyle ilerlemeler gerçekleştiriliyor. Böylelikle Türkiye’de uzay ekosistemi de güçlendirilecek. Ayrıyeten toplanacak datalar ve elde edilen bilgiler, Türkiye’nin yetkinliğini ve uluslararası işbirliğinin düzeyini yükseltecek. Böylelikle “Derin Uzay” araştırmaları için de kapı açılmış olacak.

Fırlatma 2026’ya kaldı

Çalışmalarda şu ana kadar Sistem Düzeyi Tasarım Aşaması tamamlanırken, şimdi Detaylı Tasarım Aşaması’nda faaliyetler sürdürüldüğü açıklandı. Bu etapta ekipman, modül ve bileşenler geliştiriliyor. Uzay aracında kullanılacak ekipmanların görevi için yeterliliklerinin de gözden geçirildiği ve kimi ekipmanlar için yeterlilik modellerinin üretimlerinin başlatıldığı ifade edildi. Ekipmanlar yeterlilik testini geçtikten sonra uçuş modelleri üretilerek uzay aracına entegre edilecek. Alt sistem ve ekipmanların uçuş modelleri üretildikten sonra sistem düzeyi entegrasyonu gerçekleştirilecek ve akabinde da çevresel ve fonksiyonel testler yapılacak. Süreçlerin 2026 yılında tamamlanması ve benzer yıl aracın fırlatılması planlanıyor.