Uykuya Dalma Anımızı Neden Hiç Hatırlayamayız?

Başımızı yastığa koyup kanılara dalmışken birden kendimizi sabah uyanmış bir şekilde buluveririz. Nasıl oluyor da fark etmediğimiz bir şekilde bu durum gerçekleşebiliyor?

Bu geçiş aşaması öylesine yumuşak bir şekilde yaşanır ki o küçük evreleri fark edemeyiz. Öylece dalıp gitmeden derhal önce aslında bir cins “amnezi” yaşarız. Pekifakat neden?

Uykuya dalarken bir anda derin uykuya geçmeyiz. Zira uyku bir süreçtir, anlık değildir.

Uykuya dalmadanönce -bildiğiniz gibi- dikkat düzeyimiz çok önemli ölçüde azalmaya başlar. Etrafımızda olup bitenleri daha az kavrarız, düşük seslere neredeyse tepki vermeyiz. Yani bu anlarda yeni anıları çok iyi kodlayamayız, zira etrafa gereğince dikkat edemeyiz.

Beynimiz, uykuya dalmadan çabucak önce dikkat sürecinin çok fazla çalışmasından pek hoşlanmaz. Hatta bu anlarda yanınızda konuşan sevgilinizi duysanız bile beyniniz kelimeleri kaydetme gereği duymaz. Bu nedenle sabah uyandığınızda sevgilinizden trip bile yiyebilirsiniz.

Beynimizin ön kısmı olan frontal lop, uykuya ilk dalan kısımdır.

Frontal lopta şuurumuzun merkezi olan prefrontal korteks de bulunur. Uykuya daldığımız anda şuur etkin olarak faaliyette olmadığı için anılar hafızamıza -nöronlar arasında iletişim durdurulduğu için- aktarılmaz.

Yeni anıların birkaç dakikadan daha uzun süre kalabilmesi için beyinde kısa vadeli depolamadan uzun periyodik depolamaya aktarılması gerekir.

Bu sürece konsolidasyon denir. Yapılan çalışmalarda birisi uykuya dalarken ona söylenen cümlelerin o kişi uyandığında söylenenleri hatırlayamadığını göstermiştir. Yani uykuya dalma süreci bir manada konsolidasyon sürecinin kapısını kapatıyor. Bu kapı kapatıldığında yeni anılar kısa periyodik depolamadan uzun vadeli depolamaya aktarılamıyor.

Yatmadan önce uykulu bir şekilde ders çalışmak bu nedenle verimli değildir.

Okuduklarınızı, ezberlediklerinizi unutma ihtimaliniz artacaktır. Hatta sonraki gün kitabı elinize aldığınızda, güya o sayfaları hiç okumamış gibi olabilirsiniz. Bu yüzden final imtihanlarından önce bütün gece çalışmak asla iyi bir fikir değildir. Artık bu durumun nedenini öğrendiğinize göre huzurla uyuyabilirsiniz.

Kaynaklar: Nature, Morris Psych