Uzaylılar değilmiş: Gizemli Wow! sinyalinin sırrı çözüldü

1977 yılında gökbilimciler Yay takımyıldızı tarafından gelen güçlü ve tuhaf bir radyo sinyali aldılar. Frekansı nötr hidrojenle benzerydı ve astronomlar iletişim kurmaya çalışan herhangi bir uzaylının doğal olarak bu frekansı kullanacağını düşündü. Bu sinyale “Wow!” ismi verildi. Ve bu sinyal, SETI dünyasında bir efsane haline geldi.

Pekineydi bu Wow! sinyali?

1970’lerden itibaren Ohio Eyalet Üniversitesi Big Ear (Büyük Kulak) radyo teleskobu, üniversitenin 1973’ten 1995’e kadar süren Dünya Dışı Zeka Araştırması (SETI) programında kullanıldı. Bu program tarihteki en uzun soluklu SETI programı olarak biliniyor.

1977’de Büyük Kulak kendi başına bir hayat süren tuhaf bir sinyal tespit etti: Wow! sinyali… Wow! sinyali nötr hidrojen frekansına yakın güçlü bir dar bant radyo sinyaliydi. Big Ear teleskobu artık yok, lakin sinyalin ne olduğunu manaya eforu devam ediyor.

Sinyal, Big Ear’ın gözlemleyebildiği 72 saniyelik süre boyunca devam etti. Birkaç gün sonra, astronom Jerry R. Ehman dataları incelerken bilgisayar çıktısında sinyali gördü. Gökbilimciler daha önce hiç bu türlü bir şey görmemişti ve çıktı kağıdının yanına “Wow!” (Vay canına) yazdı. Bu isim işte o vakitten beri akıllarda kaldı.

Sinyalin öbür bir ismi daha var: 6EQUJ5. Bu, sinyalde kapalı bir mesaj olarak yorumlanmıştı, lakin aslında sinyalin yoğunluğunun zaman içinde nasıl değiştiğini temsil ediyordu.

Sinyal çok fazla heyecan yarattı. Kimileri bunun dünya dışı kaynaklı olduğunu, kimileri insan kaynaklı bir çeşit parazitten kaynaklanabileceğini, kimileri da açıklanamayan bir tabiat olayından kaynaklanabileceğini düşündü.

Tamamen doğal bir açıklaması var

Yeni araştırmalarsa gösteriyor ki, Wow! sinyalinin tamamen doğal bir açıklaması var. Araştırma “Arecibo Wow! I: Wow! sinyali için astrofiziksel bir açıklama” ismini taşıyor. Araştırmanın baş yazarı Arecibo’daki Porto Riko Üniversitesi Gezegensel Yaşanabilirlik Laboratuvarı’ndan Abel Méndez.

Arecibo Wow! artık kullanılmayan Arecibo Radyo Teleskobu’ndan 2017-2020 yılları arasında elde edilen bilgilerin arşiv çalışmasına dayanan yeni bir gayret. Müelliflere göre Arecibo’dan gelen müşahedeler Big Ear’dan gelenlere benziyor lakin “daha hassas, daha iyi zamansal çözünürlüğe sahip ve polarizasyon ölçümlerini içeriyor.”

Şubat ve Mayıs 2020 arasında yapılan en son müşahedeler, özgün Wow’dan daha az ağır olsa da hidrojen çizgisinin yakınında aynı dar bant sinyalleri ortaya çıkardı. Arecibo, Wow! sinyaline aynı lakin birtakım farklılıkları olan sinyaller tespit etti. Çok daha az ağırlar ve birden fazla yerden geliyorlar. Yazarlar bu sinyallerin astrofiziksel bir fenomenle kolaylıkla açıklanabileceğini ve özgün Wow! sinyalinin de o denli olduğunu söylüyorlar.

“Wow! sinyalinin, magnetar patlaması ya da yumuşak gama tekrarlayıcı (SGR) gibi güçlü bir süreksiz radyasyon kaynağı nedeniyle hidrojen çizgisinin uyarılmış emisyonundan kaynaklanan ani parlaklıktan kaynaklandığını varsayıyoruz” diye yazıyor araştırmacılar. Bu olaylar enderdir ve hassas şartlara ve hizalamalara bağlıdır. Hidrojen bulutlarının saniyeler hatta dakikalar boyunca çok önemli ölçüde parlamasına neden olabilirler.

Başından beri hidrojenmiş

Araştırmacılar, Big Ear’ın 1977’de gördüğü şeyin, teleskobun görüş alanındaki birkaç H1 (nötr hidrojen) bulutundan birinin süreksiz olarak parlaması olduğunu söylüyorlar. 1977 sinyali birçok açıdan Arecibo’nun gördüklerine benziyordu. Yazarlar, “Arecibo’da gözlemlenen sinyaller ile Wow! sinyali arasındaki tek fark parlaklıklarıdır. Bu spektrumlar arasındaki birebirlik, gizemli sinyalin kaynağı için bir sistem önermektedir” diye yazıyor.

Bu sinyaller azdır zira kaynak, bulut ve gözlemci arasındaki uzaysal hizalanma azdır. Hizalanmanın nadirliği, tespitlerin neden bu kadar az olduğunu açıklıyor.

Araştırmacılar sinyalden sorumlu bulutları tanımlayabildiler lakin kaynağı tanımlayamadılar. Elde ettikleri sonuçlar, kaynağın hidrojen sinyalini üreten bulutlardan çok daha uzakta olduğunu gösteriyor. Makalede, “Verilerimizde gösterildiği gibi bulutların tespit edilebilirliği göz önüne alındığında, bu içgörü sinyalin kaynağının kesin pozisyonunu sağlayabilir ve sonraki olaylar için daima izlemeye izin verebilir” deniyor.

Wow! sinyali başlangıçta birçok kişi tarafından bir teknosinyal olarak yorumlanmıştı. Bu araştırma, sinyalin nereden geldiğini açıklayarak, yeni bir yanlış olumluluk kaynağının ana çizgilerini çiziyor: “Hipotezimiz Wow! sinyalinin gözlemlenen tüm özelliklerini açıklıyor, teknosinyal aramalarında yeni bir yanlış pozitif kaynak öneriyor ve Wow! sinyalinin hidrojen hattında kaydedilen ilk astronomik maser parlaması olayı olabileceğini öne sürüyor.”