Uzun süre görüşmediğimiz birinin ilk olarak neyi unutuyoruz? Çocukluk arkadaşımızın yüzü mü? Eski bir iş arkadaşımızın ismi mı? Tahminen de komşumuzun sesi?

Beyin ve hafıza üzerine yapılan bilimsel çalışmalar, bu soruya ışık tutuyor. Hafızanın nasıl işlediği ve hangi bilgilerin daha süratli unutulduğu konusundaki araştırmalar, unutmanın ne kadar karmaşık bir süreç olduğunu ortaya koyuyor.
Siz bunu düşünmeye devam ederken biz de içeriğimize geçelim ve bakalım bilimsel olarak ilk neyi unutuyoruz?
İnsan hafızası; bilgi sürece, depolama ve hatırlama süreçlerinden oluşuyor.

Bilim insanları, hafızanın nasıl çalıştığını ve hangi bilgilerin öncelikli olarak unutulduğunu anlamak için çeşitli deneyler ve araştırmalar yapıyor. Ekseriyetle, yüzleri hatırlamak isimleri hatırlamaktan daha kolaydır zira beyin görsel bilgileri daha tesirli bir şekilde işliyor.
Bu nedenle, uzun yıllar görüşmediğimiz birinin yüzünü hatırlamak, ismini hatırlamaktan daha mümkün.
Unutulan ilk özellikler neler?
Uzun süre görmediğiniz yahut ölen birisinin ilk olarak sesini unutuyoruz. Sesler, görsel bilgilere kıyasla daha süratli unutuluyor. Bir kişinin sesi, uzun periyodik hafızada güçlü şekilde yer tutmuyor. Hatırlamaya çalışın en son 20 yıl önce gördüğünüz birisinin sesi hâlâ kulaklarınızda mı?
İkinci sırayı ise isimler alıyor. Yüzlere göre tekrar isimlerin de daha önce unutulması, bunun da soyut kavram olması. Tabii ki bu durumu ailenizden kaybettiğiniz biri olarak düşünmeyin. İlkokul arkadaşınız da olabilir yahut tanıştınızaradan yıllar geçti ve hayatınızda pek de tesiri olmadı. “Ah isim neydi ya, çıkaramadım?” dediğiniz olmuştur.
Bunların yanı sıra bir kişinin karakteristik özellikleri ya da onunla ilgili ayrıntılı bilgileri de zamanla unutuyoruz. Bu da bilhassa şahısla olan bağımızın derinliği ve sıklığı ile ilgili oluyor.
Hafızamızı canlandırmak için neler yapmalıyız?
Eski arkadaşlarınızı ya da tanıdıklarınızı unutmamak için fotoğraflara bakabilir, eski konuşmaları hatırlayabilir, varsa görüntülerinizi izleyebilir hatta imkânınız varsa düzenli irtibatta bulunarak da hafızanızı tazeleyebilirsiniz.
Hatırlatıcı notlar asla unutmak istemeyeceğiniz şeyler için geçerli olabilirken beyninizde kodlama da yapabilirsiniz. Bu metot bilhassa isim hatırlamada işinize yarayacaktır.
Beynimiz, daima bir bilgi sürece ve depolama sürecinde olduğundan, unuttuğumuz şeyleri hatırlamak için kimi stratejiler geliştirebilir ve ilişkilerinizi hatırlayabilirsiniz.