Vietnam’da Sosyal Medya İçin Kimlik Doğrulama Zarurî Oluyor

Sosyal medya platformlarında gerçek ismini kullanmak yerine takma isim ya da uydurma isim kullanan sayısız hesap bulunuyor. Bu anonim hesaplar, yıllardır sırf sosyal medya kullanıcılarını değil, hükûmetleri de bir tartışmanın içine sokmuş durumda.

Bu tartışmanın temel sebebi ise çok kolay: Anonim hesapların kime ait olduğu, şayet kullanıcı gereğince titiz ise çoklukla tespit edilemiyor. Bu hesaplardan yapılan paylaşımlar, hükûmet aleyhine geçersiz gündemler oluşturabiliyor. Yani sorun gizli gerçeklerin açığa çıkarılması değil, asıl sorun dezenformasyonun engellenememesi. Tabii bu risk nedeniyle bilhassa sosyal ağlardaki hakimiyetini artırmak isteyen hükûmetler, anonim hesaplara karşı önlemler almaya başlıyor.

Bu tedbirlerin son örneği, Vietnam’dan geldi:

Vietnam, 2023’ün sonuna kadar yürürlüğe girmesi planlanan Telekomünikasyon Yasası Değişikliği’nin bir kesimi olarak, anonim sosyal medya hesaplarının önüne kanunla geçiyor. Yeni yasa değişikliğiyle sosyal medya kullanıcılarından kimlik doğrulaması yapmaları istenecek.

Ayrıca bugüne kadar kimliği doğrulanmamış hesaplardan da yeni düzenlemeye uyması ve doğrulama yapması mecburî tutulacak. Yani Vietnam’daki her sosyal medya kullanıcısı, kendi kimliğine bağlı hesapları kullanacak.

Hükûmet, bu değişikliğin gerekliliğini “internet dolandırıcılığını engellemek için” olarak sunmuş durumda. Öte yandan ülke, geçtiğimiz yıl uydurma olduğu belirlenen hesapların, sosyal medya platformları tarafından 24 saat içinde kapatılması zorunluluğunu getirmişti.

Uzmanların yorumu ise farklı:

BBC’nin aktardığına göre pek çok uzman, sosyal medyadaki dezenformasyon ve artan nefret telaffuzunun Güneydoğu Asya’daki hükûmetler için telaş olduğunu belirtiyor. Vietnam hükûmetinin de dijital alan üzerinde daha fazla denetim sağlamak istediği ifade ediliyor.

Türkiye’de anonim hesaplara karşı alınan tedbirler neler?

Türkiye’de anonim hesap açmayı, bu hesaptan paylaşımlar yapmayı ya da etkileşimde bulunmayı engelleyen (elbette ziyanlı ve kötü maksatlı olmayan paylaşımlar) bir kanun bulunmuyor. Öte yandan anonim hesaplara yönelik geçmişte siyaset arenasında kimi talepler de gelmişti.

Şubat 2022’de MHP Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk, hazırladığı kanun teklifi ile anonim ya da düzmece hesapların, “Türk devletine düşmanlık ettiğini” belirtmişti. Öztürk, uydurma hesap açanlara altı aya kadar hapis cezası, bu hesaplarla “bilerek yanlış haber yayma” ya da “aracılık edilmesi” durumunda 2 yıldan 5 yıl kadar hapis cezası verilmesini öngörmüştü.

Türkiye’de anonim hesaplar nasıl tespit ediliyor?

Anonim hesapların gerisindeki gerçek kişi, kolluk kuvvetlerinde tespit edilemez ise devreye direkt sosyal medya platformları sokuluyor. Türkiye, aslında bir manada bu nedenle sosyal medya platformlarının ülkemize temsilci atamasını zarurî tutmuştu.

1 Ekim 2020’de yürürlüğe giren 7253 sayılı kanun* ile tüm sosyal medya platformları, Türkiye’ye temsilci atamak zorunda kaldı. Temsilci atamayan sosyal medya platformlarına reklam yasağı getirileceği ifade edilmişti. Her platform, reklam yasağı riski nedeniyle temsilcisini atadı.

İşte bu temsilciler, hükûmetin sosyal ağlardaki hesaplar ve paylaşımlar hakkındaki taleplerini değerlendiren bireyler oldu. Herhangi bir ihlale yönelik yapılan müracaatlar, temsilciler tarafından bedellendiriliyor, en geç 48 saat içinde olumlu ya da olumsuz karşılık sunuyor.

Twitter tarafından sunulan Şeffaflık raporuna göre Türkiye, Temmuz – Aralık 2021 tarihleri arasında 16’sı ‘acil’ olmak üzere 418 defa bilgi talebinde bulundu. benzeyendönemde 4284 sefer hukuksal talepte bulunuldu, 62 hesaba ve 540 Tweet’e erişim engeli getirildi. Twitter’ın aktüel şeffaflık raporları, bu bilgilere yer vermiyor.