Yalnızca 100 gram yükünde: Airbus, uzay enkazı problemini çözecek bir aygıt geliştirdi

Gelecekte Dünya’nın yörüngesi, ömrünü tamamlamış uzay araçlarının ve uyduların karanlık gökyüzünde hedefsizce dolaştığı kaotik bir yer haline gelebilir. Airbus, giderek büyüyen uzay enkazı meselesiyle başa çıkabilmek için, uyduların artık kullanılmadıktan sonra etrafta yuvarlanmalarını önlemek üzere tasarlanmış yeni bir aygıt geliştirdi.

Detumbler ismi verilen aygıt Kaliforniya’daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü’nden Falcon 9 roketiyle fırlatıldı. Airbus’a göre Detumbler, ömrünün sonuna yaklaşan bir uyduya takılmak üzere tasarlanmış bir manyetik sönümleme aygıtı. Yaklaşık 100 gram tartısındaki Detumbler, merkezi bir rotor çarkına ve Dünya’nın manyetik alanıyla etkileşime giren mıknatıslara sahip, ömrünü tamamlamış uydular yuvarlanmaya başladığında istenmeyen hareketleri önlüyor. Aygıt, uydu yörüngesinde olağan bir şekilde uçarken Dünya’nın manyetik alanıyla hizalanacak şekilde tasarlanmış. Lakin takla atmaya başlarsa, rotorun hareketi girdap akımlarını (değişen manyetik alan tarafından indüklenen iletkenler içindeki elektrik akımı döngüleri) tetikleyecek ve sürtünmenin hareketi yavaşlatmasına neden olacak.

Cihaz, Airbus tarafından 2021 yılında Tech4SpaceCare isimli teşebbüs bünyesinde ve Fransız Uzay Ajansı CNES’in dayanağıyla geliştirildi. Temel amaç, artan uzay enkazı riskini ele almak. Çünkü can kaybı uydular, yörünge uçuş dinamikleri nedeniyle öngörülemeyen biçimlerde yuvarlanma eğiliminde olup, diğer bir uzay aracına çarpma ya da Dünya atmosferine denetimsiz yeniden giriş yapma riski oluşturuyor.

Ancak Detumbler, Dünya yörüngesinde daha öngörülebilir bir yolda kalmalarını sağlayarak, uzay enkazını temizlemeyi amaçlayan gelecekteki sorumluluklar tarafından kullanılmayan uyduların yakalanmasını kolaylaştıracak. Airbus’ın yeni aygıtı 2024 yılının başlarında EnduroSat’ın Exo-0 nano uydusu üzerinde bir dizi parçalama gösterisiyle test edilecek.

Şu anda Savunma Bakanlığı’nın global Uzay Gözetleme Ağı tarafından takip edilen 27.000’den fazla yörünge enkazı modülü bulunuyor. Ayrıyeten çok sayıda küçük modül da tespit edilemeden ortalıkta dolaşıyor. Global uzay sanayisi büyümeye devam ettikçe bu sayının artması ve çarpışma mümkünlüğünün artması bekleniyor.