Yapay zeka sözde iş yükünü azaltacaktı peki mesailer neden uzuyor?

Amerikan iş kültüründe bugünlerde en cazip anlatı, yapay zekanın işinizi elinizden alacağı değil, sizi işten kurtaracağı fikri. Son üç yıldır sektör, endişeli milyonlara tam olarak bunu pazarlıyor. Evet, bazı beyaz yaka işler ortadan kalkacak. Ancak diğer pek çok rol için sav şu: Yapay zeka bir çarpan etkisi yaratıyor. Daha yetkin, daha vazgeçilmez bir avukat, danışman, yazar, yazılımcı ya da finans analisti oluyorsunuz. Araçlar sizin için çalışıyor, siz daha az yoruluyorsunuz ve herkes kazanıyor.

Ne var ki Harvard Business Review’da yayımlanan yeni bir araştırma, bu varsayımı gerçek hayatta nereye götürdüğüne bakıyor. Karşılaştığı tablo ise bir verimlilik devriminden çok, şirketlerin birer tükenmişlik fabrikasına dönüşme riski.

Yapay zeka benimsendiğinde iş neden bitmiyor?

Araştırmacıların “devam eden çalışma” olarak tanımladığı süreçte, University of California, Berkeley’den bir ekip sekiz ay boyunca 200 kişilik bir teknoloji şirketinin içinde yer aldı. Amaç, çalışanlar yapay zekayı gerçekten sahiplendiğinde ne olduğunu gözlemlemekti.

40’tan fazla derinlemesine görüşmenin ortak sonucu dikkat çekici. Şirkette kimse yeni hedeflere zorlanmıyordu. Kimseye baskı yapılmıyordu. Ancak araçlar daha fazlasını mümkün kıldıkça, insanlar kendiliğinden daha çok iş yapmaya başladı. Yapılabilir görünen işler arttı. Bunun sonucu olarak iş, öğle aralarına ve geç saatlere sızdı. Yapay zekanın açtığı her boşluk, yapılacaklar listesiyle doldu ve liste genişlemeye devam etti.

Bir mühendisin sözleri durumu net özetliyor: “Daha üretken olunca zamandan tasarruf edeceğini ve daha az çalışacağını sanıyorsun. Ama aslında daha az çalışmıyorsun. Aynı miktarda, hatta bazen daha fazla çalışıyorsun.”

Beklentiler artıyor, kazanç sınırlı kalıyor

Teknoloji forumu Hacker News’te bir kullanıcının yorumu da benzer bir hissi yansıtıyor: “Birebir yaşıyorum. Ekibimiz her şeyi yapay zeka ile yapma modeline geçtiğinden beri beklentiler üç katına çıktı, stres de üç katına çıktı. Gerçek verimlilik artışı ise belki yüzde 10. Yönetim, AI yatırımlarının karşılığını görmek için ciddi baskı kuruyor gibi hissediyoruz ve bunu kanıtlamak için daha uzun saatler çalışıyoruz.”

Bu tablo hem düşündürücü hem de kaygı verici. Yapay zeka ve iş ilişkisi tartışmaları genellikle tek bir soruda kilitleniyor: Kazanımlar gerçek mi. Ancak çok az kişi şu soruyu sormuş durumda: Ya gerçekten gerçeklerse ne olur?

Araştırmacıların bulguları tamamen yeni sayılmaz. Geçen yaz yapılan ayrı bir deneme, deneyimli geliştiricilerin yapay zeka araçlarıyla görevleri yüzde 19 daha uzun sürede tamamladığını, buna karşın kendilerini yüzde 20 daha hızlı sandığını ortaya koymuştu. Aynı dönemde National Bureau of Economic Research tarafından yürütülen ve binlerce iş yerinde AI kullanımını izleyen bir çalışma, üretkenlik artışının zaman tasarrufu olarak yalnızca yüzde 3 seviyesinde kaldığını, kazançlar ya da çalışma saatleri üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığını bulmuştu. Bu iki çalışma da yoğun biçimde eleştirildi.

Bu son araştırmayı görmezden gelmek daha zor olabilir. Çünkü çalışanların yapabildiklerini artırma fikrine karşı çıkmıyor. Aksine bunu doğruluyor ve tüm bu artışın sonunda nereye varıldığını gösteriyor. Araştırmacılara göre sonuç, “özellikle hız ve yanıt verme beklentileri yükseldikçe, yorgunluk, tükenmişlik ve işten kopmanın giderek zorlaşması.”

Sektör, insanların daha fazlasını yapabilmesine yardım etmenin her şeyin çözümü olacağına bahis oynadı. Ancak bu yaklaşım, bambaşka bir sorunun başlangıcı olabilir. Araştırmanın tamamına buradan ulaşılabiliyor.