Yapay zekanın yönettiği bir dünyayı 162 yıl önce öngören isim

162 yıl önce, İngiliz müellif, fotoğrafçı, bestekar ve koyun çiftçisi Samuel Butler, makinelerin evrimini ve yapay zekanın yükselişini etkileyici bir doğrulukla tahmin etmeyi başardı. Yiğit bir şekilde, insanlığın mekanik yaratımlarının şuur kazanabileceği ve Dünya’daki baskın çeşit olarak bizi yerle bir edebileceği bir geleceği öngördü.

Butler’ın en bilinen yapıtı muhtemelen Erewhon isimli hiciv romanı olsa da, 13 Haziran 1863’te Yeni Zelanda’daki The Press gazetesinin editörüne “Cellarius” takma ismiyle yazdığı bir mektup, genel olarak daha az takdir edilen öngörülerini içeriyordu.

Günümüzdeki teknolojik gelişmelerle yakından bağlı olduğu için, yapay makinelerin denetimden çıktığı temasıyla bu mektup, Yapay Zeka Siyasetleri ve Stratejisi Enstitüsü’nden Peter Wildeford’un X üzerinde yaptığı paylaşımın akabinde sosyal medyada süratli bir şekilde yayılmaya başladı.

https://twitter.com/peterwildeford/status/1876982690508910917

Butler’ın Darwin Among The Machines başlıklı mektubu, makinelerin süratle gelişmesiyle ilgili fikirleri doğal seçilim ve evrim teorisiyle birleştirerek, makinelerin karmaşıklık ve yeteneklerinin bizimkileri aşacağı noktaya kadar gelişebileceğini savunuyor. Butler’ın öngörüsüne göre bu süreç, en sonunda makinelerin üstünlükleri baskın çeşit olarak rolümüzü ele geçirmelerini ve yok edilemeyecek kadar güçlü olmalarını sağlayana kadar gelişecek.

Butler şunları söylüyor: “Ancak, gün geçtikçe makineler bize karşı daha fazla aralık kat ediyor; gün geçtikçe onlara daha fazla boyun eğiyoruz; daha fazla insan her gün onlara bakmak için köle olarak bağlanıyor, daha fazla insan her gün tüm ömürlerinin gücünü mekanik hayatın geliştirilmesine adıyor. Kendi haleflerimizi kendimiz yaratıyoruz; her gün onların fizikî örgütlenmelerinin hoşluğuna ve zarafetine hoşluk ve zarafet katıyoruz; her gün onlara daha fazla güç veriyoruz ve her türlü yaratıcı düzenekle onlara, insan ırkı için zekanın olduğui olacak, kendi kendini düzenleyen, kendi kendine hareket eden bir güç sağlıyoruz. Çağlar geçtikçe kendimizi aşağı bir ırk olarak bulacağız.”

Ancak Butler, insanlığın yok olduğu bir geleceği öngörmüyordu. Bunun yerine, tıpkı insanların Dünya’daki tüm köpekleri, kedileri ve fareleri etkin olarak yok etmeye uğraşmadığı aynıi, makinelerin de insanları kötü niyetli bir şekilde bastırmaya ya da yok etmeye ihtiyaç duymayacağına inanıyordu. Hatta, evcilleştirme yoluyla bu “daha aşağı hayvanların” hayatlarını iyileştirdiğimizi iddia edebiliriz. Bu manada tahminen de insanlar yapay zekanın evcil hayvanları haline gelecek ve mutlu, tatmin edici bir hayat yaşayacaklar.

Butler, insanların evcilleştirdiği hayvanlara genel manada iyi ve nezaketle davrandığını belirtiyor ve hatta “et tüketimimizin alt hayvanların mutluluğuna, azalttığından çok daha fazla katkıda bulunduğuna kuşku yok” diyor. Bu yüzden de “aynı şekilde makinelerin de bize nazik davranacağını varsaymak makuldür, zira onların varlığı bizim varlığımıza, bizim varlığımız alt hayvanlara bağlı olduğu kadar bağlıdır” diye ekliyor.

1863 yılının, telefon, araba, uçak, radyo ve daha fazlası dahil olmak üzere çağdaş çağı tanımlayan icatların birçoklarından önce olduğunu hatırlatmakta yarar var. Dahası, doğal seçilimle evrim üzerine çığır açan kitap olan Charles Darwin’in Türlerin Kökeni Üzerine‘nin yayınlanmasının üzerinden de yalnızca dört yıl geçmişti.