Yılların uzay kuralı değişti, 25 yıl 5 yıla indi

Alçak Dünya Yörüngesi’ndeki (LEO) kalabalık kontrolden çıkma noktasına gelince uluslararası uzay otoriteleri radikal bir adım attı. Yıllardır yürürlükte olan ve görevi biten uyduların 25 yıl içinde yörüngeden ayrılmasını şart koşan geleneksel kural resmen tarihe karıştı.

ABD Federal İletişim Komisyonu FCC ile Avrupa Uzay Ajansı ESA, uzay çöplerinin yaratacağı felaketlerin önüne geçebilmek adına bu süreyi 5 yıla indirdi. Binlerce aktif uydunun fırlatıldığı günümüzde, eski standartların kaza riskini artırdığı gerçeği yeni dönemin kapısını aralamış durumda.

Geçmişte uygulanan 25 yıllık süre, uyduların çalışma sürelerine göre değil, kalan son yakıtlarıyla kendilerini yaklaşık 600 kilometre irtifadaki atmosferik sürtünme hattına çekebilme kapasitelerine göre belirlenmişti. Fakat Starlink benzeri dev takımyıldızların operasyonel ömürleri zaten beş yıl civarında seyrediyor. Hal böyle olunca, görevini tamamlayan cihazların yörüngede onlarca yıl kalması büyük bir tehdit oluşturuyor. Artık görevi biten uydular, iticilerini ters yönde ateşleyip hız düşürerek atmosferin yoğun katmanlarında yanmayı beklemek zorunda.

Yaklaşık 400 kilometre irtifada süzülen daha küçük uydular ise ekstra bir müdahaleye ihtiyaç duymadan, doğal atmosferik sürtünmeyle kısa sürede gezegene düşüp yok oluyor. Buna karşın Dünya’dan 35 bin kilometreden fazla uzakta çalışan yer eşzamanlı uydular için durum oldukça farklı. Bu devasa yapıları atmosfere indirmek imkansız sayıldığından, emekliye ayrılan uydular “mezarlık yörüngesi” diye adlandırılan çok daha yüksek ve güvenli bir alana sürükleniyor.