250 gündür radyoaktif su içtiğini söyleyen içerik üreticisi tartışma yarattı

Sosyal medyada sağlık tavsiyeleri paylaşan bir içerik üreticisinin yaklaşık 250 gündür radyoaktif su içtiğini açıklaması, radyasyonun sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Bir asrı aşkın süredir ciddi zararları bilinen radyoaktif maddelerin bazı dijital platformlarda şifa kaynağı gibi sunulması ise uzmanların tepkisini çekiyor.

Radyasyonla ilgili bilimsel keşiflerin önemli dönüm noktalarından biri, Wilhelm Roentgen‘in 1895’te X ışınlarını keşfetmesi oldu. Bir yıl sonra Fransız fizikçi Henri Becquerel, uranyum tuzlarının güneş ışığına ihtiyaç duymadan kendiliğinden radyasyon yaydığını fark etti. Becquerel daha sonra Marie Curie ve Pierre Curie ile birlikte bu alandaki çalışmaları nedeniyle Nobel Ödülü aldı.

Ancak yeni keşfedilen radyasyonun insan dokusu üzerindeki etkileri de kısa süre içinde anlaşılmaya başladı.

İlk deneyler ciddi yanıklara yol açtı

Pierre Curie, radyumun etkilerini gözlemlemek amacıyla kolunu bilinçli olarak maddeye maruz bıraktı. Oluşan yaranın iyileşmesi aylar sürdü. Henri Becquerel de cebinde taşıdığı bir radyum tüpünün vücudunda yanığa neden olduğunu aktardı. Buna rağmen radyoaktif maddeler bir dönem sağlıkla ilişkilendirilerek çok farklı tüketici ürünlerinde kullanıldı. Radyoaktif diş macunlarından sigara filtrelerine kadar uzanan ürünler, faydalı oldukları iddiasıyla pazarlandı.

Bu yaklaşımın sonuçları zaman içinde ağır biçimde ortaya çıktı. Radyumlu boyalarla çalışan işçiler ciddi sağlık sorunları yaşarken, “Radithor” adıyla satılan radyoaktif içeceği tüketen kişilerde çene kemiklerinin zarar görmesi ve ölümler kayda geçti.

Sosyal medyada radyoaktif su iddiası

Benzer bir yaklaşımın günümüzde sosyal medya üzerinden yeniden ortaya çıktığı görülüyor. Matt Roeske isimli içerik üreticisi, Instagram’daki “cultivateelevate” hesabı üzerinden radyoaktif suyun sağlığa yararlı olduğunu savunuyor.

Roeske’nin yaklaşık 250 gündür, 1920’lerden kalma ve içinde uranyum cevheri bulunan seramik bir kapta bekletilen suyu içtiği belirtiliyor. Söz konusu tarihi kaplarla ilgili bilimsel çalışmalar, suyun yalnızca radon gazına değil, toksik seviyelerde kurşun ve arseniğe de maruz kalabileceğini ortaya koyuyor.

Tarihsel bir yanılgı yeniden ortaya çıkıyor

Radyoaktif maddelerin sağlık ürünü olarak pazarlanması yeni bir olgu değil. Geçmişte radyum içeren çeşitli ürünlerin faydalı olduğuna yönelik iddialar yaygınlaşmış, ancak bunların yol açtığı ciddi sağlık sorunları zamanla belgelenmişti.

Bugün benzer söylemlerin sosyal medya aracılığıyla geniş kitlelere ulaşabilmesi, özellikle sağlık tavsiyelerinin kaynağı konusunda yeni bir risk yaratıyor. Uzmanlar, radyasyon gibi ciddi sağlık sonuçları doğurabilecek konularda içerik üreticilerinin iddiaları yerine kanıta dayalı tıbbi bilgilerin ve sağlık profesyonellerinin değerlendirmelerinin esas alınması gerektiğini vurguluyor.