Dünya üzerindeki faal yanardağlar: Kaç tane var, ne kadar tehlikeli?

Yüzlerce faal volkan Dünya üzerinde dağılmış durumda, lakin şimdi sırf küçük bir kısmı şiddetli bir patlama olayı yaşıyor. Bir yanardağın ne zaman patlayabileceğini tahmin etmek zor olsa da, jeologlar, patlama süreci içerisinde bulunan yanardağları daima olarak takip ediyorlar.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu’nun (USGS) bildirdiğine göre, dünya çapında yaklaşık 1.350 potansiyel olarak faal yanardağ bulunuyor ve bunların yaklaşık 170’i ABD topraklarında yer alıyor. Bunların büyük bir kısmı, tektonik plakaların çarpışmasının ağır sismik aktiviteye yol açtığı Pasifik Kıyısı etrafındaki “Ateş Çemberi” bölgesinde yer alıyor.

Bu etkin yanardağların çok büyük bir kısmı şimdi patlamıyor. Lakin, patlamakta olan azınlık, Smithsonian’ın Global Volkanizma Programı ile USGS’nin Volkan Tehlikeleri Programı arasındaki ortak bir proje olan Haftalık Volkanik Faaliyet Raporu’nda detaylı olarak açıklanıyor.

14 Kasım 2023’te yayınlanan son rapor, 19 volkanın neredeyse her gün etkin olarak patlama halinde olduğunu gösteriyor. Aşağıda bu yanardağların bir listesi bulunuyor:

• Reykjanes, Reykjanes Yarımadası, İzlanda
• Aira, Kyushu, Japonya
• Dukono, Halmahera, Endonezya
• Ebeko, Paramushir Adası, Rusya
• Etna, Sicilya
• Fuego, Guatemala
• Büyük Sitkin (Great Sitkin), Andreanof Adaları, ABD
• Lewotolok, Lembata Adası, Endonezya
• Mayon, Luzon, Filipinler
• Merapi, Orta Cava
• Popocatepetl, Meksika
• Rincón de la Vieja, Kosta Rika
• Santa María, Güneybatı Guatemala
• Semeru Doğu Cava
• Sheveluch, Orta Kamçatka, Rusya
• Shishaldin, Fox Adaları, ABD
• Suwanosejima, Ryukyu Adaları, Japonya
• Taal, Luzon, Filipinler
• Villarrica, Orta Şili

Elbette bunlar dünyadaki volkanik patlamaların yalnızca küçük bir kısmını oluşturuyor. 46 volkan daha, genel olarak en az üç ayda bir patlama olayları gerçekleşmesi olarak tanımlanan “devam eden patlama durumunda” kabul ediliyor:

• Ulawun, Papua Yeni Gine
• Shishaldin, ABD
• Ubinas, Peru
• Klyuçevskoy, Rusya
• Mayon, Filipinler
• Kikai, Japonya
• Etna, İtalya
• Nishinoshima, Japonya
• Ebeko, Rusya
• Kavachi, Solomon Adaları
• Rincón de la Vieja, Kosta Rika
• Krakatau, Endonezya
• Büyük Sitkin, ABD
• Merapi, Endonezya
• Lewotolok, Endonezya
• Sangay, Ekvador
• Tinakula, Solomon Adaları
• Karangetang, Endonezya
• Nyamulagira, Kongo Demokratik Cumhuriyeti
• Semeru, Endonezya
• Ol Doinyo Lengai, Tanzanya
• Aira, Japonya
• Bezymianny, Rusya
• Sabançaya, Peru
• Langila, Papua Yeni Gine
• Masaya, Nikaragua
• Tofua, Tonga
• Villarrica, Şili
• Nevado del Ruiz, Kolombiya
• Saunders, Güney Sandwich Adaları (Birleşik Krallık)
• Manam, Papua Yeni Gine
• Heard, Avustralya
• Reventador, Ekvador
• Ibu, Endonezya
• Popocatepetl, Meksika
• Suwanosejima, Japonya
• Nyiragongo, Kongo Demokratik Cumhuriyeti
• Fuego, Guatemala
• Bagana, Papua Yeni Gine
• Sheveluch, Rusya
• Erebus, Antarktika
• Erta Ale, Etiyopya
• Stromboli, İtalya
• Dukono, Endonezya
• Santa María, Guatemala
• Yasur, Vanuatu

Bunlardan kimileri onlarca, hatta yüzyıllardır bu patlama durumunu sürdürüyor. Örneğin İtalya’daki Stromboli, Şubat 1934’ten bu yana resmi bir patlama durumunda olmasına karşın son 2000 yıldır neredeyse daima olarak patlıyor. aynı şekilde Vanuatu’daki Yasur Dağı da MS 13. yüzyıldan beri patlama halini sürdürüyor.

Tabii ki bu patlamaların çoğunluğu insan nüfusu için tehlike oluşturmuyor. ama İzlanda’daki Reykjanes yanardağıi örnekler de zaman zaman karşımıza çıkabiliyor. Bilindiği ülke, bir müddettir bu yanardağın şiddetli biçimde patlamasını bekliyor ve etrafındaki yerleşimler boşaltılmış durumda.