Beyin ile Uyku Arasındaki Gizemli Bağ Aydınlatıldı

Hayaller ve beyin arasındaki münasebet yıllardır araştırılmasına karşın bir türlü tam olarak aydınlatılamadı. Evet; düş görüyoruz, gördüğümüz hayallerin tesirinde kalıyoruz ve beynimiz, biz düş görürken hislerimizi tetikliyor. Pekala bunun altında nasıl bir sistem var? İsviçre’de hizmet veren Bern Üniversitesi bünyesinde bir grup araştırmacı, bu gizemli sürecin gerisinde neler olduğunu açığa çıkarmayı başardılar. Gelin bu değişik araştırmaya birlikte bakalım.

İnsanlar, REM uykusu sırasında düşler görüyorlar. Uzmanlar, yaptıkları araştırmalarda beyin ile uyku arasında dikkat çeken bir bağ olduğunu, olumlu hislerin uyurken pekiştirildiğini tespit etmişlerdi. Öte yandan; olumsuz hisler ise uyku sırasında baskılanıyordu. İşin farklı yanı, beynin hisleri yöneten kısmı, uyku sırasında etkin değildi. İşte fareler üzerinde yapılan yeni araştırma, bu karmaşık durumu aydınlattı. Uzmanlar, fareler üzerinde elde edilen bulguların insanlar için de geçerli olacağını söylüyorlar.

Travma sonrası gerilim bozukluğu gibi rahatsızlıkları engelleyebilir

Bilim insanları, farelere güvenlik yahut tehlike ile bağlı sesleri öğrettiler. Farelerin beyinleri bu süreçte takip edildi. Bu çalışmalarla ilk evreyi tamamlayan uzmanlar, sonra da ikinci kademeye geçtiler. Bu aşama, öğretilen seslerin uyku ve uyanıklık durumunda beyinde nasıl işlendiği ile ilgiliydi. Araştırmanın ikinci kademesi, çarpıcı ayrıntılar sundu.

Araştırmanın devamını anlayabilmemiz için öncelikle hudut hücrelerini, yani nöronları tanımak gerekiyor. Gelin en kolay haliyle anlatalım. Bir hudut hücresi, en kaba anlatımla 3 kısımdan oluşuyor. Bu kısımlar; yansıyı alan dendrit, gelen reaksiyonları gönderen akson ve diğer nöronlarla etkileşime geçmeyi sağlayan soma (hücre gövdesi). İşte bu hücrelerdeki çalışma nizamı, uyku sırasında neler yaşandığının kısmen de olsa anlaşılabilmesini sağlamış oldu.

*Bir hudut hücresinin görünümü.

Farelerin beyinlerini inceleyen bilim insanları, REM uykusu sırasında somanın tamamen uykuda, dendritlerinse tamamen uyanık halde olduğunu keşfettiler. Bu şu manaya geliyordu; fareler, gelen güvenlik yahut tehlike seslerini anlıyor lakin buna karşı bilhassa de tehlikeye karşı aşırı derecede tepki veremiyorlardı. Zira hudut hücreleri “yarı çalışır” vaziyettelerdi. Uzmanlar, bu sistemin düzenli bir şekilde çalışmamasının anksiyeteye neden olduğunu düşünüyorlar.

Yapılan araştırma ile travma sonrası gerilim bozukluğu rahatsızlıklar için yeni bir kapı aralanmış oldu. Uzmanlar, farelerden elde edilen sonuçlarla gerilim, anksiyete, depresyon ya da panik atak sorunu olan insanlara yardımcı olunabileceğini düşünüyorlar. Lakin şu an bahsettiğimiz hastalıklardan kurtulmanın yeni tedavi yollarının bulunduğunu söylemek mümkün değil. Çalışmaların devam etmesi ve araştırmanın insanlara kaydırılması gerekiyor.