Kuzey Işıkları Mars’ta Görüldü

Dünya’daki kuzey ışıkları ve güney ışıkları diğer ismiyle auroralar epey olağanüstüdür. Fakat Güneş Sistemi’nde bu olayların yaşanabileceği tek yer gezegenimiz değildir.

Merkür ve Jüpiter’in kimi uyduları ve hatta bir kuyruklu yıldız hariç her gezegende bazen görünmez dalga uzunluklarında da olsa atmosferik bir parıltı tespit edildi. ama işin asıl ilginçleştiği yer Mars. Kızıl gezegen, öteki yerlerde kuzey ışığı oluşumunda çok çok önemli bir rol oynayan ve bir bileşen olan kayıp global manyetik alanıyla ünlü. Fakat bu, Mars’ın tamamen manyetizma içermediği manasına gelmiyor. Yerkabuğunun birtakım bölgelerinde, bilhassa güney yarımkürede, lokalize manyetik alan bölgeleri filizlenir. Yeni yapılan bir araştırma, bu küçük, yerel manyetik alanların, Mars’ın ayrık ultraviyole kuzey ışıklarını üretmek için güneş rüzgarıyla enteresan formlarda etkileşime girdiğini ortaya çıkardı.

Güneş rüzgarının Mars’taki auroraları nasıl etkilediği ortaya çıktı

Iowa Üniversitesi’nden fizikçi ve astronom Zachary Girazian, “Güneş rüzgarı şartlarının Mars’taki auroraları nasıl etkilediğine bakan ilk detaylı çalışmayı gerçekleştirdik.” dedi.

Girazian, “Temel bulgumuz, güçlü kabuksal alan bölgesinin içinde, aurora oluşum suratının çoğunlukla güneş rüzgarı manyetik alanının tarafına bağlı olduğudur. Güçlü kabuksal alan bölgesinin dışında, oluşum suratının çoğunlukla güneş rüzgarı dinamik basıncına bağlıdır.” diyerek Mars’ta ortaya çıkan kuzey ışıklarının nedenini açıkladı.

Dünya’da ve uzayda auroralarşekilde oluşuyor

Dünya’daki auroraların en büyük iki örneği kuzey ışıkları ve güney ışığıdır. Bu iki auroranın nasıl oluştuğuna dair hayli net bilimsel deliller var. Güneş rüzgarından gelen parçacıklar Dünya’nın manyetosferiyle çarpıştığında bu ışıklar ortaya çıkıyor. Akabinde manyetik alan çizgileri boyunca yüksek enlemlere doğru hızlanarak üst atmosfere doğru yağıyorlar. Gökyüzünde dans eden, parıldayan ışıkları üretmek için atmosferik parçacıklarla etkileşime giriyorlar.

Yapılan araştırma sonucunda ortaya çıkan deliller, fenomenlerin diğer cisimlerde aynı hallerde oluştuğunu gösteriyor. Örneğin, Jüpiter‘in güçlü, kalıcı kuzey ışıkları, devasa gezegenin karmaşık manyetik alanı tarafından ortaya çıkarılıyor.

Fakat Mars’ın global manyetik alanı, gezegenin tarihinde epeyce erken bir vakitte bozuldu ve geride yalnızca kabuktaki manyetize edilmiş minerallerde korunan manyetizma modüllerini bıraktı. Geceleri Mars’ın ultraviyole görüntüleri, kuzey ışıklarının bu kabuksal manyetik alanların yakınında oluşma eğiliminde olduğunu ortaya çıkardı.

Mars’ta oluşan kuzey ışıklarının tek nedeni güneş rüzgarı değil!

Girazian ve ekibinin çalışmaları güneş rüzgarının şartlarını dikkate alıyor. vakitte ekip 2014’ten beri kızıl gezegenin morötesi imgelerini toplayan Mars Atmosferi ve Uçucu Evrim (MAVEN) uzay aracından gelen bilgileri de tahlil etti.

Takımın çalışmalarına göre güneş rüzgarının basıncı, söylediği söz edilen kuzey ışıklarının parlaklığında çok az rol oynuyor gibi görünüyor. Bu durum Girazian ve grubuna, yüklü parçacık kütlelerinin Güneş’ten fırlatıldığı ve daha yüksek güneş rüzgar basıncı ile bağlı olduğu koronal kütle fırlatmaları gibi uzay hava olaylarının Mars’taki kuzey ışıklarını tetikleyebileceğini düşündürdü.

Kabuksal manyetik alan bölgelerinin içinde, manyetik alanın istikameti ve güneş rüzgarı, Mars’ta kuzey ışıklarının oluşumunda çok önemli bir rol oynuyor benzeri görünüyor. Belli istikametlerde, güneş rüzgarı, morötesi ışımayı üretmek için gerekli olan manyetik yeniden bağlanma olayları ya da parçacık ivmesi için uygun görünmektedir.

Araştırmacılar, bu sonuçların, güneş rüzgarı ile etkileşimlerin global manyetik alanından sıyrılmış bir gezegende kuzey ışıklarının nasıl ortaya çıkabileceğine dair yeni bilgiler ortaya koyduğunu söyledi.