Bir Vakitler Dünya’da Yaşamış Tarih Öncesi Hayvanlar

Milyonlarca yıl boyunca Dünya’da hayatlarını sürdüren tarih öncesi hayvanların birçoğu, iklim değişiklikleri veya ilk insanların onları öldürmesi sebeplerle bir daha ortaya çıkmamak üzere gezegenimizden kayboldular.

Aslında tam olarak hepsi kayboldu diyemeyiz. Zira birazdan sizin de göreceğiniz, kimilerinin torunları hâlâ ortamızda geziyor!

İlk olarak, tarih öncesi hayvanlara nasıl ulaşabildiğimize bakalım.

Bilim insanlarının yaptığı arkeolojik hafriyatlar sayesinde tarih öncesinde yaşayan hayvanların kemiklerine, dişlerine ve ender de olsa korunmuş vücutlarına ulaşmak mümkün. 

Bu beden parçalarından yola çıkarak hayvanların çeşitlerine, boyutlarına, beslenme tiplerine, ortalarındaki bağlara ve neye benzediklerine dair çıkarımlar yapılabiliyor. Az sonra inceleyeceğimiz hayvanlar ise epey farklı.

En büyük zırhlı göğüslü: Gliptodon

Dev Armadillo olarak da bilinen Griptodon’un yaklaşık 10.000 yıl önce yaşadığı tahmin ediliyor. Dinozor boyutundafakat kaplumbağa gibi bacaklara sahip, komik görünümlü bir hayvan kendisi. 

Bu sevimliboyutundan ötürü bir o kadar da korkunç memelinin habitatı ise Güney Afrika bataklıkları. İlk insanların gelmesiyle hem eti hem de kabuğu için avlanarak jenerasyonunun tükendiği tahmin ediliyor.

En büyük uçan canlı: Hatzegopteryx

Bu çeşide çok benzetilen Quetzalcoatlus ismindeki hayvanla farkları tam olarak tespit edilemediğinden ikisi de yaşamış en büyük canlı olarak sayılıyor. Harry Potter’daki yaratıkları andıran Hatzegopteryx’in kanat boyu ise 10-11 metre arası! 

Kilosuna dair bilgiye ulaşılamasa da uzunluğuna göre bir tahmin yapıldığında birkaç yüz kilo olduğu düşünülüyor. Romanya, Transilvanya ve Hatzeg Havzası’nda yaşadığı bilinen Hatzegopteryx, aynı leylek bir kayalığın üzerinde durarak balıklarla ve karadaki küçük hayvanlarla avlanıyor.

En büyük etçil göğüslü: Andrewsarkus

Yaklaşık 45 milyon yıl önce bugünün İç Moğolistan tarafında yaşamış olan Andrewsarkus, ayak fosili ve kafatasının bulunmasıyla gün yüzüne çıkıyor. Kafatasının boyutu ise, 56 cm genişliği ve 83 cm uzunluğu ile devasa! Vücut uzunluğu burnundan pelvisine kadar 3.4 metre iken yerden sırtına kadar olan yüksekliği 1.8 metre.

En az 1000 kg olduğu tahmin edilen gelmiş geçmiş en büyük etçil göğüslü Andrewsarkus’un neredeyse 100 yıldır yeni fosillerine ulaşılmaya çalışılıyor. Ayrıyeten kafatası şu anda New York’taki Amerikan Tabiat Tarihi Müzesi’nde sergileniyor.

En büyük maymun tipi: Gigantopithecus

Gigantopithecus’un kalıntılarının bulunmasıyla Koca Ayak efsaneleri tekrardan konuşulmaya başlamıştı. Hatta bazı araştırmacılar Gigantopithecus’u Koca Ayak Yeti’ye bağlamak için çok uğraştılar ancak beden tasvirleri bu varsayımı geçersiz kıldı.

Maymun çeşitleri arasında en büyüğü olarak sınıflandırılan Gigantopithecus’un ortalama 3 metre olduğu tahmin ediliyor. Boyut olarak günümüzdeki torunları gorillere benzeseler de alt çeneleri orangutanlarınkine daha yakın. Çin, Hindistan ve Vietnam’da yaşadığı düşünülen Gigantopithecus; otçul hayvanlar arasında. 

Korkunç göğüslü: Deinotherium

Baktığınızda fillerin dedeleri olduğunu tahmin edebileceğiniz Deinotherium’un kelima manası “korkunç canavar”.  Yaklaşık 20 milyon yıl önce Afrika ve Avrasya bölgelerinde yaşamış Deinotherium’un otobur olduğu biliniyor. 

5 metre uzunluğu ve 4-5 ton tartısındaki bu filleri günümüzdeki fillerden ayıran özellikleri çenelerinden aşağı doğru kıvrılan kavisli dişleri. Dişlerini nasıl kullandıklarına dair birçok teorinin ortasından en kabul gören ise, ırmak kıyılarında uyuyan bu hayvanların dişleriyle kendilerini yere monte etmeleri.

En büyük böcek: Meganeura

Yaklaşık 300 milyon yıl önce gezegenimizde ömür süren Meganeura, günümüzdeki yusufçukların akrabası. Yusufçuk dediğimize bakmayın, Meganeura böceklerinin kanat uzunlukları 65-75 cm arasında!

1880 yılında keşfedilen bu böceğin bugünkü yusufçuklar gibi diğer böceklerle beslendiği düşünülse de büyüklükleri göz önüne alındığında menülerinde başka çeşitlerin de olduğu tahmin ediliyor. 

Balık Çağı’ndaki en yabanî yırtıcı: Dunkleosteus

Dunkleosteus, 358 milyon yıl önce Ohio’yu kaplayan sığ bir denizin hükümdarıydı. 6 metre uzunluğa ve 1 tondan fazla tartıya sahip bu eklembacaklı balığın kalın ve kemikli plakalardan oluşan devasa kafatasının yanında kendi kendine sertleştiren diş gibi çıkıntıları bulunuyor.

En yırtıcı ve yırtıcı hayvanlardan biri olan Dunkleosteus, tarih öncesi köpek balıklarını bile tuzağına düşürebilecek özelliklere sahip. Kemikleri şimdi Ohio’daki Cleveland Tabiat Tarihi Müzesi’nde sergileniyor.

• Kaynaklar: ToughtCo, Prehistoric Wildlife, Prehistoric Fauna, Geology Page, Cleveland Museum of Natural History