Aşısı ve tedavisi yok: Ebola sınırları aşınca acil durum ilan edildi

Uluslararası seyahat kısıtlamaları ve acil tahliye operasyonları, Afrika’da patlak veren yeni bir sağlık krizinin ardından yeniden dünya gündemine oturdu. Herkesin gözü Hantavirüs üzerinde yoğunlaşmışken, Demokratik Kongo Cumhuriyeti merkezli başlayan yeni Ebola salgını tıp dünyasının en çok çekindiği unsurlardan birini barındırıyor.

Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi CDC’nin paylaştığı güncel raporlar, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Paylaşılan verilere göre DKC sınırları içinde şu ana kadar 10 kesinleşmiş, 336 şüpheli vaka tespit edildi. Virüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı ise 88’e ulaştı. Üstelik salgının komşu ülke Uganda’ya da sıçraması neticesinde orada da iki vaka ve bir ölüm kayda geçti. Ortaya çıkan bu ağır tablo, mevcut dalgayı tarihteki en büyük 10 Ebola salgınından biri yapıyor.

Küresel boyutta önlemler alınırken, bölgede insani yardım faaliyetlerine katılan Amerikalı bir doktorun da virüse yakalandığı açıklandı. 2023 yılından bu yana DKC’deki bir hastanede görev yapan Doktor Peter Stafford, hafta sonu belirti göstermeye başlayınca hemen karantinaya alındı. CDC, testi pozitif çıkan Stafford ile birlikte yüksek temaslı kategorisinde değerlendirilen eşini, dört çocuğunu ve bir meslektaşını tahliye etmek için düğmeye bastı. Ekibin tam teşekküllü bir merkezde gözetim altında tutulması adına Almanya’ya nakledilmesine yönelik acil bir operasyon başlatıldı. Virüsün uluslararası alandaki yayılımını durdurmak isteyen ABD yönetimi ise, son 21 gün içinde DKC, Uganda ve Güney Sudan’da bulunmuş olan yabancı ülke vatandaşlarının ülkeye girişini tamamen yasakladı. CDC, bölgeden gelen diğer yolcuları da sıkı takibe almış durumda.

DSÖ’den küresel acil durum ilanı ve virüsün özellikleri

Gelişmeler üzerine pazar günü acil toplanan Dünya Sağlık Örgütü, süreci “uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumu” ilan etti. Kurum her ne kadar şu an için küresel bir pandemi riski görmediğini açıklasa da mevcut risklerin hafife alınamayacağını söylüyor.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, virüsün farklı noktalarda birbiriyle bağımsız şekilde belirmesinden büyük endişe duyduklarını aktardı. Sağlık çalışanlarının yaşamını yitirmesi ve uzak vakalar arasında bağ kurulamaması, virüsün tahmin edilenden çok daha hızlı yayıldığı ihtimalini güçlendiriyor. Uzmanlar, açıklanan resmi rakamların buz dağının sadece görünen kısmı olabileceği görüşünde birleşti. Bölgedeki insani kriz ortamı, yoğun nüfus hareketleri ve denetimsiz lokal sağlık merkezleri de yayılım hızı üzerindeki olumsuz etkiyi artırıyor.

Salgını tıp dünyası için asıl korkutucu kılan nokta ise arkasındaki virüs suşu. Mevcut ölümlere, tıp literatüründe henüz klinik olarak onaylanmış bir aşısı ya da tedavisi bulunmayan nadir “Bundibugyo” suşu yol açıyor. Tarihte sadece üçüncü kez insanlarda görülen bu tür, bulaştığı kişilerin yüzde 25 ila 50’sini hayattan koparacak kadar ölümcül bir potansiyele sahip.

İnsan sağlığını tehdit eden dört farklı Ebola türü arasında en yaygın olan “Zaire” türüne karşı geliştirilen aşılar mevcutken, Bundibugyo suşu karşısında modern tıp henüz bir çare üretebilmiş değil. Hayvanlardan insanlara geçen bu amansız virüs; şiddetli kusma, ishal ve iç kanamalarla seyreden ağır bir kanamalı ateşe neden oluyor. Vücut sıvıları aracılığıyla insandan insana bulaşan hastalığın kuluçka süresi ise 21 günü bulabiliyor.