Avukatsız dava dönemi mi başlıyor? Yapay zeka sistemi gündemde

Adalet Bakanı Akın Gürlek geçen hafta yeni bir projeyi duyurdu. Buna göre vatandaşlar birçok hukuki işlemi kendi başına yapabilecek. Sistem, yapay zeka ile dilekçe hazırlayacak. Kullanıcılar adliyeye gitmeden online dava açabilecek.

Sistem nasıl çalışacak?

Yeni yapı tek bir platformda toplanacak. Vatandaş sisteme girip sorununu yazacak. Örneğin kira, nafaka ya da alacak davası gibi bir konu seçilecek. Sistem buna göre otomatik dilekçe oluşturacak. Süreç burada bitmeyecek.

Bakanın açıklaması şöyle:

“Bir vatandaş platformu kurmayı düşünüyoruz. Vatandaş girdiği zaman; ‘benim problemim kira davası, işte nafaka davası, alacak davası’ diye yazdığı zaman, hemen kendisine örnek bir şablon çıkacak.

Yani avukat olmadan bir dava dilekçesi çıkacak. Bu konuda vatandaşın atması gereken adımlar. Şimdi biliyorsunuz ki illa adliyeye gidip dava açmasına gerek yok. Şu an online olarak da vatandaş dava açabiliyor.

Burada tek tek, adım adım yapay zekayı da kullanarak vatandaşa ne kadar kolay bir şekilde dava açması gerektiğini, açmış olduğu davada ne tür kararlar çıkabileceğini, cevap dilekçesi ya da delilleri hangilerini sunması gerektiğini söyleyecek. Bu konulara çalışıyoruz. Bu konuda yapay zeka ile ilgili bir çalışmamız var.”

Adım adım rehberlik verecek

Platform, sadece dilekçe yazmakla kalmayacak. Kullanıcıya dava sürecini adım adım anlatacak. Hangi belgeleri sunması gerektiğini gösterecek. Karşı tarafın cevabına nasıl yanıt verileceğini açıklayacak. Olası karar türleri hakkında da bilgi verecek. Yani sistem, baştan sona bir rehber gibi çalışacak.

Hukuk dünyası ikiye bölündü

Bu açıklama sonrası hukuk çevrelerinde tartışma başladı. Türkiye genelindeki 83 barodan 78’i sisteme karşı çıktı. Barolar hatalı yönlendirme riskine dikkat çekti. İnsan faktörünün geri plana atılabileceğini söyledi. Tarafsızlık konusunda sorun yaşanabileceğini vurguladı.

ORTAK AÇIKLAMA

SAVUNMA HAKKI YAPAY ZEKÂYA DEVREDİLEMEZ! pic.twitter.com/Z1v5Hlc7D4

— Ankara Barosu (@ankarabarosu) April 25, 2026

Türkiye Barolar Birliği de benzer bir noktaya değindi. Kurum, yapay zekanın insan haklarının yerine geçmemesi gerektiğini belirtti. Teknolojinin destekleyici rol üstlenmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca yüksek yargı masraflarının düşürülmesini öncelikli konu olarak işaret etti.

Adalete Gerçek Anlamda Erişim İçin Öncelik Savunmanın Güçlendirilmesi Olmalıdır

👉 https://t.co/GASGSXV72b pic.twitter.com/b8fljCRiqU

— Türkiye Barolar Birliği (@barolar) April 26, 2026

Bakanlıktan net mesaj

Tepkiler sonrası Akın Gürlek sistemin amacını netleştirdi. Yapay zekanın avukatların yerine geçmeyeceğini söyledi. Hedefin, vatandaşın haklarını daha iyi bilmesi olduğunu vurguladı.

Bakanın açıklaması şöyle:

“Adalet Bakanlığı olarak biz de hukuk okuryazarlığına ilişkin farkındalığı toplumun her kesimine yaymayı hedefleyen kapsamlı bir Eylem Planı üzerinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Bu çerçevede, dijital teknolojilerin ulaştığı seviyeyi dikkate alarak yapay zekâdan yararlanılmasını ve vatandaşlarımızın bu alandaki üstün yararının gözetilmesini önemsiyoruz.

Elbette ki yapay zekâ uygulamaları; savunma makamını temsil eden ve yargının üç sacayağından biri olan avukatlık müessesine alternatif olarak değerlendirilemez. Amacımız; vatandaşlarımızın haklarını bilen, sorumluluklarının farkında olan ve adalete etkin şekilde erişebilen bireyler olarak güçlenmesini sağlamaktır.”