Ay’daki gizemli krater: Çin’in roketi zımnî bir yük mü taşıyordu?

Sürekli olarak gönderilen uzay vazifeleri, regolitinin arasına gömülmüş bir şekilde duran donanımlarla Ay’ın yüzeyini dolduruyor. Kısa bir süre önce oluşan bir çarpışma alanı da, eşit büyüklükte iki çarpma krateri yaratarak besbelli ve farklı bir iz bıraktı. Çarpışmayı inceleyen bilim insanları, Ay’a çarpan ve kökeni hala gizemini koruyan, açıklanmayan bir objenin olabileceğine inanıyor.

4 Mart 2022’de denetimden çıkan bir roket iticisi Ay’ın yüzeyine çarptı. Bunun 2015 yılında yüksek yörüngede bırakılan SpaceX Falcon 9 roketi olduğuna inanılıyordu, fakat daha sonraki araştırmalar aslında Çin’in 2014 yılında Ay keşif programının bir modülü olarak fırlattığı bir itici olduğunu ortaya çıkardı. Fakat, iticinin çarpma anında Ay yüzeyinde bir yerine iki krater oluşması, bu uzay gizemini devam ettirdi ve bilim insanlarının o gün Ay’a tam olarak neyin çarptığını sorgulamasına neden oldu.

Arizona Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı, bu çarpışmadan evvelki yedi yıl boyunca objenin yörüngesini ve Ay’a çarpma pozisyonunu takip ediyordu. Araştırmacılar, The Planetary Science Journal’da yayınlanan bir makalede, roketin ışık yansıma izinin ve uzaydaki hareketinin tahlillerini açıkladı. Araştırmacılar, gözlemlenen özelliklere dayanarak bunun nitekim de Çin’in Chang’e 5-T1 görevinden bir itici olduğunu, fakat vakitte Ay yüzeyinde yok olan gizemli bir yük taşıdığını öne sürüyorlar.

Arizona Üniversitesi doktora öğrencisi ve yeni çalışmanın baş yazarı Tanner Campbell, yaptığı açıklamada, “İlk kere çift krater görüyoruz” dedi ve devam etti: “Chang’e 5 T1 örneğinde çarpmanın neredeyse direkt aşağıya doğru olduğunu ve yaklaşık büyüklükteki bu iki krateri elde etmek için birbirinden farklı, kabaca eşit iki kütleye gereksiniminiz olduğunu biliyoruz.”

Araştırmayı düzenleyen ekip, asteroitleri tespit etmek ve incelemek için gökyüzünü gözlemliyordu ve Dünya ile Ay arasındaki boşlukta süratle ilerleyen bir obje fark ettiler. Başlangıçta objenin kimliği bilinmiyordu ve bu yüzden WE0913A olarak isimlendirildi. Belirtildiği aynıi, başlangıçta yanlış bir şekilde Falcon 9 roket iticisi olarak tanımlandı, lakin daha sonra Çin’in gelecekteki bir örnek dönüş görevi test uçuşu için fırlatılan Long March 3C roketine ait olduğu doğrulandı. Bu iticinin hedefi, yükünü belirlenen Ay yörüngesine yerleştirmekti ve işi tamamlandıktan sonra uzayda kaldı.

Araştırmacılar, iticiyi gözlemlemek için yüksek güçlü bir teleskop kullandılar ve gelen ışık yansımasındaki değişiklikleri ölçtüler. Bu onların yörüngesinde ilerlerken hareketini takip etmelerine yardımcı oldu. Fakat iticinin davranışları epeyce tuhaftı. Campbell, yaptığı açıklamada “Dünya’nın ve Ay’ın yerçekimine ve Güneş’ten gelen ışığa maruz kaldığı sürece uzayda olan bir şeydi” dedi ve ekledi: “Dolayısıyla, bilhassa de roket gövdesinin bir tarafında ağır bir motor bulunan büyük, boş bir kabuk olduğunu düşündüğünüzde biraz sallanmasını beklersiniz. Lakin bu çok istikrarlı bir şekilde uçtan uca dönüyordu.”

Bu durum araştırmacıları, iticinin ön kısmına monte edilmiş, onu yörüngede sabit tutmaya yarayan iki motora karşı yük görevi gören diğer bir şeyin daha olduğuna inanmaya yöneltti.

Cismin Ay’a çarpmasının akabinde araştırmacılar, teorilerine daha fazla delil sağlayan iki çarpma kraterini de gözlemlediler. Campbell, “Açıkçası bunun ne olabileceğine dair hiçbir fikrimiz yok; tahminen ekstra bir destek yapısı, ek enstrümantasyon ya da öteki bir şey olabilir” dedi ve devam etti: “Muhtemelen hiçbir zaman bilemeyeceğiz.”

Çin çoklukla vazifelerinin detaylarını saklı tutuyor, bu nedenle iticinin gizemli bir obje taşıması ve Çin uzay ajansının bu objenin niteliğini açıklamamış olması şaşırtan değil. Fakat Ay’a daha fazla görev planlandığından ötürü, çeşitli uzay ajanslarının ve sanayi başkanlarının Ay’a yerleştirmek istediği objeler konusunda daha fazla şeffaflık sunması muhtemelen doğru olacaktır.