Balıklar arasında yayılan ölümcül kanser bilim insanlarını şaşırttı

Kanser hücreleri genelde oluştukları bünyede hapsolur ve konakçı canlıyla birlikte yok olur. Fakat doğada bu kuralı sıfırlayan az sayıda istisna da mevcut. Kendi genetik kimliğini kazanarak bir organizmadan diğerine sıçrayan bu hücreler, biyoloji dünyasının en korkutucu yapıları arasında yer alıyor.

ABD’nin New England bölgesinde yer alan Memphremagog Gölü’nde yapılan son araştırmalar, söz konusu nadir durumun ilk kez bir balık türünde yaşandığını ortaya koydu. Bölgedeki kahverengi boğa başı yayın balıklarının vücudundaki siyah lekeler ilk kez 2012 yılında fark edildi. Takip eden iki yıl içerisinde göldeki popülasyonun yaklaşık üçte birine yayılan bu lezyonlar, bölge sakinlerinde kirlilik veya virüs şüphesi yarattı.

Kuşkuları gidermek isteyen Vermont Üniversitesi araştırmacıları, balıklardan topladıkları melanom dokularını laboratuvarda mercek altına aldı. Tüm genom dizilimi tamamlandığında ortaya çıkan tablo beklenenden çok farklıydı. Farklı balıklardan alınan tümörlerin taşıyıcı canlıyla genetik açıdan hiçbir bağının bulunmadığı anlaşıldı. Yüz binlerce ortak genetik varyasyon taşıyan bu hücreler, ilk çıktığı canlıdan bağımsızlaşarak diğer balıklara bulaşan parazitik bir hatta dönüşmüştü.

Tespit edilen bu tümör hattı, bilim dünyasında hayvanlar arasında doğrudan aktarılan dördüncü bulaşıcı kanser vakası olarak kayıtlara geçti. Köpekler, Tazmanya canavarları ve bazı deniz kabuklularının ardından ilk defa bir tatlı su canlısında bu tablo belgelendi.

Hastalığın bireyler arasında hangi kanalla yayıldığı veya balıkların bağışıklık sistemini nasıl geçebildiği henüz netleşmiş değil. Uzmanlar; üreme dönemindeki yakın temasın bulaşmayı hızlandırdığını, sudaki kimyasal kirliliğin ise bağışıklığı zayıflatarak süreci tetiklediğini tahmin ediyor.

İnsan sağlığına yönelik herhangi bir risk taşımayan bu tablo, tıp dünyası için benzersiz bir laboratuvar sunuyor. Araştırmacılar; bağışıklığı atlatan bu genetik mekanizmanın incelenmesi sayesinde, insanda görülen melanom ve kanser vakalarının tedavisine yönelik kritik ipuçları elde edilebileceğini düşünüyor. Sürece dair tüm teknik detaylar Nature dergisinde okuyuculara sunuldu.