Bedenin Savunma Düzeneklerinden Olan Öksürme ve Hapşırmaya Beyin Nasıl Karar Veriyor? (Öksüreceğimiz Yerde Hapşıramaz mıyız?)

Birbirinden farklı iki durum karşısında karmaşık bir yapıya sahip beyin, bedenin çeşitli bölgelerindeki sinir uçlarını tahriş edici hususlara muhakkak yansılar veriyor.

Bu süreçte de ihtarlar, sonlar aracılığıyla beyne iletiliyor. Öksürük mü hapşırık mı olduğuna ise bakın nasıl karar veriyor…

Aslında öksürme ve hapşırma refleksi birbirinden ayrışır durumda.

Öksürme refleksi çoklukla boğaz ve akciğerlerdeki tahriş edicilerle tetikleniyor. Bu ikazlar, vagus sonu aracılığıyla beyin sapındaki öksürme merkezine iletiliyor. Beyin, teneffüs yollarındaki tahriş edici hususun dışarı atılması gerektiğine karar verirse kaslara sinyaller gönderiyor.

Böylece diyafram ve göğüs kasları harekete geçiyor, önce derin bir nefes alınıyor ve akabinde güçlü bir hava çıkışıyla tahriş edici madde dışarı atılıyor.

Peki hapşırıkta işler nasıl ilerliyor?

Hapşırma ise burundaki hudut uçlarının toz, polen ya da güçlü koku gibi unsurlarla tetiklenmesiyle başlıyor. Trigeminal hudut aracılığıyla sinyaller, beyne ulaşıyor, hapşırma merkezi ise bu sinyalleri işleyerek tepki veriyor. Beyin, yüz kasları, diyafram ve göğüs kaslarını koordine ederek hapşırmayı başlatıyor. Bu sırada da ağız ve burundan güçlü bir hava çıkışı gerçekleşiyor.

Aslında hem öksürük hem de hapşırık, bedenin kendini savunma sistemleridir ve teneffüs yollarını ziyanlı hususlardan temizlemeyi emeller. Beyin, kendisine gelen sinyalleri değerlendirerek gerekli bulduğu durumlarda bu refleksleri tetikleyerek teneffüs yollarını korumuş oluyor.

Beyindeki sürece durumu, iki durumda da farklı.

Sinir ikazları, beyin sapındaki öksürme ve hapşırma merkezlerine iletiliyor. Beynin bu bölgeleri, sinyalleri değerlendirerek gerekli reaksiyonun olup olmayacağına karar verir.

Öksürme için bu refleks, beynin medulla oblongata bölgesinde organize edilirken hapşırma için beyin sapındaki trigeminal hudut çekirdeği tarafından denetim ediliyor.

İşte birbirine benzer bu iki durum, aslında birbirlerinden epey farklı şekilde işliyor.

İlginizi çekebilir: