Bin yıllık ahşap maskenin altından çıkan gizemli ritüel

Güney Amerika’nın geçmişine ışık tutan ahşap bir maske, Chancay halkının defin geleneklerini ve gelişmiş sanat anlayışını günümüze ulaştırıyor. Gerçek insan saçı ile dokuma bir kafa bandıyla tamamlanan bu özel eser, yaklaşık bin yıl önce mumyalanan bir bedeni süslemek amacıyla tasarlanmış.

Yüzeyi zencefre pigmentiyle kırmızıya boyanan maske, Peru’nun orta kıyılarında İnka öncesi dönemde yaşamış bir topluluğun inanç dünyasını gözler önüne seriyor. Chancay kültüründe hayatını kaybeden kişilerin bedenleri kumaş katmanları, bitkisel malzemeler ve hayvan derileriyle sarılarak cenaze paketlerine dönüştürülürdü. Çukurlara gömülen bu paketlerin içine araç gereçler, yiyecekler ve heykelcikler yerleştirilirdi. Anne karnındaki duruş pozisyonunda sarılan bedenlerin kafa hizasını dışarıdan tespit etmek pek mümkün olmuyordu. Baltimore’daki The Walters Sanat Müzesi koleksiyonundaki bu ahşap örnek gibi “yapay kafalar“, anma ritüellerinde odak noktası oluşturması için paketlerin dışına bağlanırdı.

Simgeleşmiş hatlar ve kırmızı pigmentin gizemi

Gerçek insan yüzü boyutlarında tasarlanan eser, Chancay defin maskelerinin tipik biçimsel özelliklerini bünyesinde barındırıyor. Birebir bir portre çizmek yerine baklava şeklinde gözler, üçgen bir burun ve U biçiminde sade bir gülümseme tercih edilmiş. Yapılan detaylı mikroskobik incelemeler, maskeye sabitlenen perukta doğrudan insan saçının kullanıldığını kanıtladı. Cıva sülfür bileşeni içeren zencefre maddesinin sağladığı kırmızı ton ise bölgedeki defin ritüellerinde saflaşmayı ve anma törenlerini temsil ediyordu.

Boyanın yüzeyindeki kumaş izleri, ahşap yüzeyin paketlerin en dış kısmında kalmadığını işaret ediyor. Ahşap maske, üzeri ekstra kumaşlarla sarılarak defin paketinin iç katmanlarında muhafaza edildi. Büyük imparatorluklar kadar öne çıkmasa da Chancay topluluğu; seramikleri, dövmeleri ve bu ahşap eserde görülen ince işçiliğiyle gelişmiş bir sosyal yapıya sahip olduğunu gösteriyor.