Bir gölün patlayabileceği, hatta binlerce kişiyi öldürebileceği aklınıza gelir miydi?

21 Ağustos 1986’da Nyos Gölü’nde patlama yaşandığında, Kamerun’da binlerce insan ve kilometrelerce uzanan yabanî ömür öldü. Patlama, Dünya’nın mantosundan salınan ve yüzlerce yıldır gölün tabanında birikmekte olan ölümcül bir gaz dalgası tarafından yönlendirildi.

Bir göldeki bir kaya kayması, heyelan ya da volkanik aktivite sonunda 1,24 milyon ton karbondioksit salınımı gerçekleştiriyor. Etraftaki gaz toksik olmasının yanı sıra hipoksi ile boğulmaya neden olabilir. Bu kadar yüksek konsantrasyonlarda karbondioksit bir insanı anında bayıltabilir ve bir dakika içinde nefes almasını engelleyebilir.

Felaketten kurtulanlar tarafından anlatılanlar, patlamanın bir gümbürtüyle başladığını ve akabinde köpüklü suların yüzlerce metre havaya fırladığını ve bir esinti ile yakınlardaki bir köydeki meskenlere savurduğunu söylüyor. Salınan gaz, binlerce kişinin vefatına neden oldu ve suyun üzerinde devasa beyaz bir bulut oluştu.

Ne yazık ki yıkım burada durmadı. Ağır bulut bir vadiye ilerledi ve patlamanın meydana geldiği yerden 25 kilometre uzaktaki yerleşim yerlerine doğru yol aldı ve gittiği her yerde vefata neden oldu. Sırf yüksek yerde olanlar bu felaketten kaçınmayı başardılar.

Dünya’nın dört bir yanından bilim insanları bu türlü bir trajedinin nasıl ortaya çıkabileceğini anlamak için krater gölü üzerinde araştırmalar yapmak gayesiyle Kamerun’da güçlerini birleştirdiler. Yakınlardaki öbür bir krater gölüyle birlikte Nyos gölünün de karbondioksit açısından güçlü katmanlar içermesi nedeniyle olağandışı olduğunu ortaya çıkardılar. Tabanda suya daima kademeli bir sızıntı olduğu keşfedildi.

Artık Kamerun Volkanik Sınırı’nın buna benzer 43 derin krater gölüne ev sahipliği yaptığını biliyoruz ve bunların tümü ölümcül hacimlerde zehirli gaz içerme potansiyeline sahip. Dünya’nın diğer yerlerinde, örneğin İtalya, Tanzanya, Kuzey Amerika ve Ruanda’da benzeyengöller olabileceği belirtiliyor.

Göldeki suyun tartısı, gazın salınımını önlüyor. Lakin bir sarsıntı ya da bir bozulma, suyun muhafaza sorumluluğunu yapmaması ve gazın serbest kalmasına neden oluyor. 1986’da gerçekleşen bu felaketten sonra benzer bir patlama, daha aza hasarlı olsa da, Manoun gölünde gerçekleşmişti.