Bir sonraki büyük savaş Antarktika için mi olacak?

Antarktika’nın uçsuz bucaksız beyazlığı, iklim krizinin etkisiyle yerini yavaş yavaş kara parçalarına bırakıyor. Bilim insanlarının son öngörüleri, 2300 yılına gelindiğinde kıtada yaklaşık Pennsylvania eyaleti büyüklüğünde buzsuz bir alanın ortaya çıkabileceğine işaret ediyor.

Bu durum sadece coğrafi bir değişim değil, aynı zamanda kıta üzerindeki jeopolitik dengelerin sarsılması demek. Bugüne kadar sadece buz sınırlarının çekilmesine odaklanan araştırmalar, artık yer kabuğunun üzerindeki devasa yük kalktığında toprağın nasıl yukarı doğru “esneyeceğini” de hesaba katıyor. Nature Climate Change dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, buzların altından çıkacak bu yeni toprakların uluslararası anlaşmaları sarsacak kadar değerli maden rezervlerini barındırdığını gösterdi.

University of California’dan jeofizikçi Erica Lucas ve ekibi; yer kabuğunun hareketlerini, deniz seviyesindeki değişimleri ve buz kütlesinin çekim gücü azaldığında toprağın nasıl yükseleceğini kapsayan detaylı bir simülasyon hazırladı. Çalışma; buzun altındaki dağların, vadilerin ve hatta volkanların gün yüzüne çıkmasıyla birlikte ülkelerin bölgedeki maden potansiyeline olan iştahının artacağını öngörüyor. Buzların en hızlı eridiği senaryoda, yaklaşık 120 bin kilometrekarelik bir alanın erişilebilir hale gelmesi bekleniyor. Bu miktar sadece bir toprak kazanımı değil, aynı zamanda stratejik bir kaynak rekabetine kapı aralıyor.

Buzun altındaki hazine ve diplomatik sınav

Buzsuz kalacağı tahmin edilen bu bölgelerin altında bakır, altın, gümüş, demir ve platin gibi sanayi için kritik öneme sahip zengin maden yataklarının bulunduğu biliniyor. Özellikle Arjantin, Şili ve Birleşik Krallık’ın hak iddia ettiği toprakların bu maden birikintilerinin merkezinde yer alması dikkat çekici. Mevcut Antarktika Antlaşması, kıtada ticari madencilik faaliyetlerini kesin bir dille yasaklıyor ve yalnızca bilimsel araştırmalara izin veriyor. Ancak madenlere erişim kolaylaştıkça, bu katı kuralların korunup korunmayacağı büyük bir soru işareti.

Antarktika Antlaşması’nın çevre protokolü için ilk gözden geçirme fırsatı 2048 yılında doğacak. Uzmanlar, o gün geldiğinde kaynaklara ulaşma arzusu ile çevreyi koruma çabası arasında sert bir çekişme yaşanacağını düşünüyor. Bazı hukukçular, kıtanın hala çok zorlu bir çalışma ortamı sunması nedeniyle bu değişimin hemen büyük bir yönetimsel krize yol açmayacağını savunsa da yasal çerçevenin üzerindeki baskı her geçen gün artıyor. Belki de bu büyük dönüşüm, devletleri kaynakları yağmalamak yerine çevreyi korumak için daha sıkı bir iş birliğine zorlayan bir sürece dönüşür.