Birtakım çöller neden soğuktur? İşte Dünyanın en soğuk çölleri

İçindekiler

1. Soğuk çöller
2. Gobi Çölü
3. Patagonya Çölü
4. Büyük Havza Çölü
5. Kutup çölleri

Bir çölden bahsedildiğinde muhtemelen sonsuz bir kum denizini, kavurucu sıcak altındaki kum doruklarını ve kavurucu bir Güneşi düşlüyorsunuzdur. Lakin bu çöl ikliminin yalnızca bir yüzüdür. Sahra ve Büyük Avustralya Çölü’nün ötesinde, birtakım çöl ortamları daha çok soğuk sıcaklıklarla bağlantılıdır.

Çöller, çok az yağış alan alanlar olarak tanımlanır ve bunun sıcaklıkla hiçbir ilgisi yoktur. Çoğu çöl aşırı sıcaktır ve gündüz sıcaklıkları 54°C’ye kadar çıkar, lakin nem eksikliği ve kumun zayıf ısı tutma özellikleri nedeniyle geceleri çok düşük sıcaklıklara iner.

Soğuk çöller

Alternatif olarak, kimi çöller gece ya da gündüz olmasına bakılmaksızın uzun müddetler boyunca soğuk iklimlere sahiptir. Bilim insanları bunları basitçe soğuk çöller olarak isimlendiriyor. Bunlar, sıcak çöllerin bilakis, çoklukla ılıman bölgelerde, platolar ya da sıra dağlar gibi yüksek rakımlarda bulunurlar. Ekseriyetle havayı nemle zenginleştiren kıyı sularından ayrılmış olarak iç bölümlerde yer alırlar.

Gobi Çölü

Bunlara verilebilecek en bariz örneklerden biri Kuzey Çin ve Güney Moğolistan’daki Gobi Çölü’dür. Burada yazları sıcak olsa da, kış aylarında sıcaklıklar -38°C’ye kadar düşebilmektedir. Bu kadar soğuk kalabilmesinin nedenlerinden biri, Dünya üzerindeki yüksek enleminin yanı sıra deniz düzeyinden yaklaşık 910 ila 1.520 metre yükseklikte bir platoda yer almasıdır.

Gobi Çölü’nün kuruluğu yağmur gölgesi tesirinden kaynaklanmaktadır. Güneyinde Hint Okyanusu’ndan gelen nem açısından varlıklı bulutları engelleyen Himalaya Dağları bulunur.

Patagonya Çölü

Bir öteki örnek ise Arjantin’in en büyük çölü olan Patagonya Çölü’dür. Bu çölde yaz mevsimleri nispeten sıcaktır, lakin kış mevsiminde sıcaklık ortalaması yalnızca 3°C iken nadiren 12°C’yi aşar.

Büyük Havza Çölü

ABD’de Sierra Nevada ile Wasatch Sıradağları arasında bir alanı kaplayan Büyük Havza Çölü (Great Basin Desert) soğuk çöl iklimlerinin örnekleri de bulunur.

Kutup çölleri

Kuzey Kutbu ve Antarktika’nın kimi kısımları da kutup çölleri olarak sınıflandırılır. Örneğin Antarktika Kutup Çölü, teknik olarak dünyanın en büyük çölüdür ve ekseriyetle yılda 50 milimetreden az yağmur alır ve bunların çoğu kar ya da buz kristalleri olarak yeryüzüne düşer. Kutup çölleri, dondurucu soğuk havalar fazla su buharı tutamadığı için çok fazla yağış almaz.

Bir bütün olarak Antarktika, dünyadaki en kurak kıtadır. Antarktika’nın, uygun bir şekilde Kuru Vadiler olarak isimlendirilen en kurak bölgelerinden kimileri, yaklaşık 2 milyon yıldır bir damla bile yağış görmemiştir.