Bugüne dek görülen en büyük kar kristali ne kadardı?

Kar tanelerini, bir kış bulutundan düşen küçücük bir tanecik olarak görüyor olabilirsiniz. Lakin, dekorasyonlarda sıklıkla görülen tekil yapıları da göz önüne aldığımızda, bunları kar kristalleri şeklinde tanımlamak daha doğru olacaktır.

Bu kristallerin büyüme modelleri çevresel şartlar tarafından belirleniyor ve çoklukla altı kat simetriyle kısımlara ayrılıyor. Lakin ne kadar büyüyebileceklerinin bir hududu olup olmadığı, bir kere daha tanımlamanıza göre değişebiliyor.

Guinness Dünya Rekorları, “27 Ocak 1887 gecesi, şiddetli bir kış fırtınası, ABD’nin Montana kentinde Missoula yakınlarında Matt Coleman’a ait bir çiftliğin yakınındaki Clark Fork Irmağı vadisine ‘süt tavalarından daha büyük’ olarak tanımlanan kar taneleri düşürdü” diye belirtiyor ve devam ediyor: “Raporlar bunların 38 cm genişliğe ve 20 cm kalınlığa kadar olduğunu gösteriyor.”

Kar tanesi – Kar kristali ayrımı

Bu noktada kar tanesi ve kar kristali ayrımı bilhassa ehemmiyet kazanıyor. Tava büyüklüğündeki bu devasa kar kesimleri, sıkışarak birbirine yapışan birçok kar kristalinin yığınları olabilir. Kar kristalleri, suyun sıvı hale geçmeden direkt bir gazdan (buhar) katıya (buz) dönüşmesinin sonucudur, kar tanesi ise gökten düşen herhangi bir buzlu kesim olabilir.

Kar kristallerine çok aşina olan biri, mesleği kar kristallerinin neden farklı formlarda oluştuğunun gizemini çözen Caltech’teki Fizik Profesörü Dr. Kenneth Libbrecht’tir. Libbrecht, IFLScience ile yaptığı bir görüşmede “Bu güya birisinin çözmesi gereken bir bilmeceydi” dedi ve devam etti: “Bunun nasıl çalıştığını bilmememiz bilim topluluğu için bir utanç kaynağı. Bu şeyler sözün tam manasıyla gökten yağıyor.”

Kar kristalleri üzerine odaklandığı 20 yılı aşkın mesleğinde, farklı sıcaklıkların neden farklı yapılara yol açtığını açıklayabilecek bir model oluşturmanın yanı sıra, laboratuvar ortamında “özdeş ikiz” olarak isimlendirdiği kristalleri yaratarak “Hiçbir kar tanesi birbiriyle benzer değil midir?” sorusunu inceledi.

Bu kadar çok kristale baktıktan sonra, en büyük kar kristali rekorunun Libbrecht’in yabanî tabiatta yaptığı müşahedelerden birine atfedilmesi şaşırtan değil. Libbrecht, uçtan uca 10 milimetre olarak ölçülen devasa bir kristal buldu. Bu boyut o kadar büyük gözükmeyebilir, lakin tipik yıldız dendritin çapının yaklaşık 2 ile 4 milimetre arasında olduğu düşünülürse, aslında epeyce devasadır.

Tıpkı kuş gözlemciliği gibi, kar kristali meraklıları da hangi kristal yapıları tespit edebileceklerini görmek için kar tanelerini gözlemlerler. Şayet siz de bu müşahedeleri yapmak istiyorsanız, Libbrecht’in en çok önemli ipuçlarından kimileri şu şekilde listelenebilir:

• Koyu renkli kollu ve sıcak tutan bir şeyler giyin; kar kristalinizin konması için bir tabana gereksiniminiz var.
• Bir büyüteç alın – uygun fiyatlı bir 5X büyüteç kâfi olacaktır.
• Kar tanelerinizi tanıyın – kuş müşahedesi için kuş çeşitlerini bilmeniz gerektiği gibi, tabiatta kar kristalinizi de aramadan önce onları tanımalısınız.

Libbrecht’in “kar taneleri için saha rehberi” diye isimlendirdiği bir kitabı bulunuyor ve kendi sitesinde farklı çeşitte fotoğraf ve görüntüler bulmanız mümkün.

Bunlar dışında gereksiniminiz olan tek şey biraz soğuk hava ve biraz sabır…