Büyük bilgisayar çöküşü mü? Uzmanların 19 Ocak 2038’den korkma nedeni…

Muhtemelen Milenyum süper yanılgısı olarak da isimlendirilen ünlü Y2K olayını muhtemelen biliyorsunuzdur. Milenyum (2000) yaklaşırken, birçok kişi Y2K’nın dijital dünyada karışıklık yaratacağını düşünüyordu. Bu süper hata fikrinin temeli, yılı temsil etmek için dört sayı yerine iki sayının kullanılmasına dayanıyordu. 1999 yılına kadar her şey yolunda giderken, 31 Aralık saat gece yarısını geçtiğinde ve takvim 2000’e geldiğinde dijital saatli bomba patlamaya hazır olacaktı. Bu sorunu azaltmak için büyük bir efor sarf edildi ve neyse ki çoğunlukla işe yaradı.

Çok daha yakın bir vakitte, 2022’nin başında dabir olay yaşandı; Microsoft Exchange Sunucuları bozuldu ve medya bunu “Y2K22” olayı olarak etiketlemeye karar verdi. Y2K22, tabii ki Y2K kadar ses getirmedi.

2038 YILINA İLİŞKİN TELAŞIN SEBEBİ NE?

2038 yılında yılında birçok bilgisayarın büyük bir arıza yaşamasından korkuluyor. Pekala, neden? Zira, 2038 yılının da aynı nitelikte bir probleme sahip olduğuna inanılıyor. Y2K38 ya da Epochalypse olarak isimlendirilen bu hata da zamanla ilgili gözüküyor ve Unix vaktinin 32 bitlik tamsayıda depolanmasıyla 32 bitlik işletim sistemlerinde nasıl çalıştığıyla ilgili.

POSIX (Taşınabilir İşletim Sistemi Arayüzü) süresi olarak da bilinen Unix zamanı, 1 Ocak 1970’ten bu yana geçen saniye sayısını sayan bir zaman ölçümü. Bu tarihe Unix Dönümü (Epoch) ismi verilir ve “Epochalypse” terimi de ismini buradan alıyor. Buna aynı işletim sistemlerinde tarih bedelleri, 1 Ocak 1970’ten bu yana geçen saniye sayısını belirten işaretli 32 bitlik bir tamsayıda depolanır. 19 Ocak 2038’de yaklaşık olarak saat 03:14’te 32 bitlik tam sayının taşmasıyla ilgili bir sorun ortaya çıkarak sistemlerin tarih değerini 13 Aralık 1901 olarak yorumlamasına sebep olacak.

Kısa bir süre önce saklı bir Windows 11 24H2 OOBE kısayolu ortaya çıkaran güvenlik araştırmacısı ve X kullanıcısı Enderman, takipçilerine 32 bit Windows 10 sistemlerinin karşılaşabileceği bu muhtemel sorunu hatırlattı. Buna aynı sistemlerin 19 Ocak 2038’de sorun yaşaması beklenirken, enteresan bir şekilde diğer bir X kullanıcısı Bob Pony, Windows Media Player (WMP) sürüm 6 ve daha eski sürümlerin Y2K38’den etkilenmiyor gözüktüğünü keşfetti. Lakin, daha da enteresan bir şekilde, 7 ve daha yeni sürümlerde durum bu türlü değil.

Pek çok Windows sürümü 32 bitlik sürümlere sahip olsa da, 32 bit kullanımı giderek azalıyor ve 2038 yılında bu sayının daha da az olacağı kesin. Windows 11 ise sırf 64 bit sürümüyle mevcut olduğundan ve Windows 10’un desteklenecek son sürümü, 13 Ocak 2032 tarihinde dayanağının sonlandırılması beklenen Windows 10 IoT Enterprise 2021 olduğundan ötürü bunun muhtemelen bir sorun olmayacağı tahmin edilebilir.