Commodore Amiga’nın unutulan Unix sistemi geri döndü

Commodore Amiga denildiğinde akla çoğunlukla oyunlar, grafik yetenekleri ve 1980’lerin ev bilgisayarı kültürü geliyor. Ancak Amiga ailesinin çok daha az bilinen bir yüzü de vardı: Unix iş istasyonu olarak kullanılan modeller. Bu dönemin en sıra dışı örneklerinden biri olan Amiga Unix, aradan geçen onlarca yılın ardından yeniden geliştirilmeye başladı.

Commodore, 1991 yılında Amiga 3000‘in daha güçlü bir sürümü olan Amiga 3000UX için Amiga Unix, diğer adıyla Amix işletim sistemini piyasaya çıkardı. Sistem, AT&T UNIX System V Release 4 tabanına dayanıyordu ve doğrudan profesyonel iş istasyonu pazarını hedefliyordu.

Amix’in yaygınlaşmasının önünde ise dönemin şartlarından kaynaklanan önemli engeller vardı. CD-ROM sürücüler henüz standart hale gelmediğinden işletim sistemi kaset bantlardan kuruluyordu. Amiga 3000UX’in yüksek donanım maliyeti de sistemi daha çok sınırlı ve profesyonel bir kullanıcı kitlesinin erişebildiği özel bir çözüm haline getirdi.

Amix onlarca yıl sonra güncelleme aldı

Commodore’un geliştirmeyi bıraktığı Amix’in son resmi sürümü 1992 yılında çıkan Amix 2.1 olmuştu. İşletim sisteminin kod yapısı Motorola 68030 işlemcisine özel hazırlandığı için daha sonra çıkan 68040 ve 68060 tabanlı Amiga sistemlerinde doğrudan çalıştırılamıyordu.

Bu sınırlama, Finli bağımsız geliştiricilerin yürüttüğü çalışmalarla aşılmaya başladı. Yapay zeka destekli tersine mühendislik yöntemlerinden de yararlanılan yeni Amix paketi, Finlandiya’nın Oulu kentinde düzenlenen Saku 2026 Amiga konferansında duyuruldu. Güncellenmiş sürüm AmigaUX.org üzerinden ilgilenen kullanıcılara sunuluyor.

Yeni paket yalnızca eski sistemin farklı işlemcilerde açılmasını sağlamıyor. 68040 ve 68060 işlemcilerine uyarlanmış çekirdek yapısının yanı sıra, Linux üzerinde modern GCC derleyicileri kullanılarak derlenebilen önyükleyici kodları da projeye dahil edildi. Zorro III genişleme kartları için yerel destek de güncellemenin getirdiği yenilikler arasında.

İnternetten paket kurulumu da mümkün

Amix’in günümüz şartlarına uyarlanması yazılım dağıtım sistemine kadar uzanıyor. “apkg” adı verilen yeni paket yöneticisi sayesinde kullanıcılar yazılımları internet üzerinden indirip kurabiliyor.

Dönemin Unix sistemleriyle özdeşleşen Open Look pencere yöneticisi de yeniden ele alındı. Modern açık kaynak araçları kullanılarak tekrar derlenen arayüz, artık yalnızca eski Amiga donanımlarında değil, FreeBSD gibi güncel işletim sistemlerinde de çalıştırılabiliyor.

Böylece yaklaşık 35 yıl önce oldukça sınırlı bir kullanıcı kitlesine ulaşabilen Amiga’nın Unix tarafı, hem daha yeni Amiga işlemcilerine hem de modern geliştirme ortamlarına uyum sağlayan yeni bir yazılım paketiyle yeniden kullanılabilir hale geliyor.