Deniz düzeyinden 5.640 metre yüksekte: Dünya’nın en yükseği hizmete girdi

James Webb uzay teleskobu dünyanın yörüngesinde dönerek uzayı çok ayrıntılı şekilde incelemeye devam ediyor ama bir gün onun da ömrü dolacak ve onu okyanuslara düşürerek parçalayacağız. Yani dünyada kızılötesi müşahedelerine devam edecek teleskoplara hala muhtaçlığımız var.

Tokyo Üniversitesi Atacama Gözlemevi (TAO) bu maksada hizmet etmek için, deniz düzeyinden 5.640 metre yüksekte resmi olarak görev yapmaya başladı. Bu benzeyenzamanda bir teleskobun dünya üzerindeki en yüksek pozisyonu olarak da kayıtlara geçti. Elbette 5.640 metre benzeri oksijenin bile seyreldiği yükseklikte inşaat yapmak son derece zor olduğu için, yüksekliklerde öbür gözlemevleri bulmak imkansız.

Aslında bir çölün ortasında ya da geniş ovalarda teleskop inşa etmek daha ucuza mal olsa da şayet James Webbi kızılötesi bir teleskop kullanacaksınız, dünyanın atmosferinden ne kadar uzakta olursanız, gözlemleriniz o kadar sağlıklı oluyor. Zira kızılötesi ışınlar, atmosferdeki su buharından geçerken özelliklerini kaybediyor. TAO da bu yüzden mümkün olabilen en yüksek noktaya kurulmuş.

İmkansız coğrafyada teleskop inşa etmek

İşin garibi, bilim insanları bu noktaya bir teleskop inşa etmek için 26 sene süren bürokrasi savaşı, planlama, bütçeleme ve inşaat meseleleriyle boğuşmuşlar. Yani aslında James Webb teleskobu daha fikren bile ortada yokken, TAO teleskopunun inşası için gayretler başlamış.

Böyle bir dağa teleskop kurmanın zorluklarından bahsetmek gerekirse… Yalnızca 4 çeker araçların çıkabildiği, yolu olmayan tepeye son derece hassas ve her an bozulmaya meyilli teleskop kesimlerini taşımak bile başlı başına bir lojistik operasyon gerektirmiş. Bu imkansız coğrafyada dev bir bina ve bilim insanları için ömür alanları inşa etmenin zorluğu da bu işin uğraşı.

Yeni teleskop artık güneş sisteminin ve uzayın keşfi için çok önemli çalışmalar yapacak. Yörüngede dolaşan daha pahalı teleskoplarımız olsa da, son yıllardaki keşiflerin çok önemli bölümünün dünyada kurulu teleskoplar tarafından yapıldığını hatırlamak gerekiyor, çünkü bilim insanlarının bu teleskoplarla çalışması çok daha kolay ve kendilerine ayrılan daha fazla çalışma vakti olduğu için projelere daha fazla odaklanabiliyorlar.