Dünya’ya çarpan en büyük gök taşının boyutları ne kadardı? Yanıta inanamayacaksınız…

Ağaçlar var olmadan önce, Dünya’da sırf tek hücreli organizmalar yaşarken, gezegenimize çarpan en büyük asteroit, şu anda Johannesburg, Güney Afrika olarak bildiğimiz yerin yakınına inerek Vredefort kraterini oluşturdu. İlk çarpışmada varsayımı krater boyutu 250-280 kilometre arasında olan asteroitin boyutunun başlangıçta yaklaşık 15 kilometre çapında olduğu hesaplandı. Fakat, Rochester Üniversitesi’nden yapılan yeni araştırma, yeniden hesaplanan boyutun 25 kilometreye daha yakın olduğunu gösteriyor.

Ekip, Vredefort kraterinin ölçeğinde bir tesir yaratmak için gereken asteroit boyutunu hesaplamak amacıyla Basitleştirilmiş İhtiyari Langrangian Eulerian (iSALE) isimli bir şok fiziği programı kullandı. Bu hesaplamalar ile, orjinal çap varsayımının, yaklaşık 172 kilometrelik bir tesir alanı ölçümü üreteceğini buldular. 250-280 kilometrelik gerçek boyuta ulaşmak için çarpan cismin çok daha büyük olması gerekirdi.

Bu çarpmanın Dünya’nın etrafı üzerinde yapmış olabileceği tesirin iddiaları, Chicxulub krater tesirinin sonrası hakkında aslında bildiklerimizi kaynak alabilir. Dinozorların kitlesel yok oluşunun sebebi olarak düşünülen Chicxulub krateri, 66 milyon yıl önce Dünya’daki bitki ve hayvan tiplerinin yüzde 75’ini yok eden 10 kilometrelik bir asteroid tarafından oluşturuldu.

Neyse ki yaklaşık 2 milyar yıl önce yaşayan pek bir canlı yoktu. Bir kitlesel yok oluş olayının sebebi olmamasına karşın, Vredefort çarpmasının global iklim üzerinde Chicxulub çarpmasından daha büyük bir tesiri olduğu düşünülüyor.

Asteroitin çarpışması tarafından yaratılan bol ölçüde rahatsız edici toz, güneşi saatlerden on yıllara kadar çıkabilen uzun bir zaman boyunca engellemiş olabilir. Güneş ışınlarını engelleyen bu toz bulutu, Dünya’nın yüzey sıcaklığının çok önemli ölçüde soğumasına neden olacaktı. Toz çöktükçe, çarpmadan yayılan karbondioksit de gezegenin sıcaklığının birkaç derece artmasına neden olacaktı.

Bu boyutun ve bu zaman döneminin tesirleri, 2 milyar yıl evvelki Dünya’nın coğrafik tertibine ilişkin anlayışımızı ilerletmede çok önemli bir yere sahip olabilir.

Araştırmacılar, Vredeford krateri çarpmasıyla fırlayan gereci inceleyerek örnekleri günümüz Karelya, Rusya’dan toplananlarla eşleştirmeyi başardılar. Çarpma anında iki kara kütlesinin arasındaki aranın yaklaşık 2.000-2.500 kilometre olduğunu tahmin ediliyor.

Bu büyüklükteki çarpmalardan elde edilen bilgiler, 2 milyar yıl önce gezegenin neye benzediğini daha iyi anlamamıza yardımcı olmanın yanı sıra, araştırmacıların diğer büyük gezegensel çarpmaların tesirlerini incelemesine ve gelecekteki çarpışmaların potansiyel tesirlerini tahmin etmesine imkan tanıyacaktır.