Dünya’ya Devasa Bir Meteor Çarparsa Ne Olur?

NASA’nın yaklaşık 5 yıldır üzerinde çalıştığı DART projesi, dün ilk testini muvaffakiyetle tamamladı. Lakin şöyle bir nokta var; DART’ın hedef aldığı Dimorphos asteroidi, 160 metrelik bir çapa sahipti. Yani gökyüzünde dolaşan binlerce devasa meteoru düşündüğümüzde Dimorphos küçük sayılabilecek bir görev. 

Gezegenimize bahsettiğimiz kadar büyük bir meteorun çarpması bize imkansız geliyor olsa da bununla ilgili sayısız araştırma mevcut. Çünkü Dünya yüzeyine her yıl binlerce meteor düştüğü biliniyor. Bu sebeple de bir savunma düzeneğine sahip olmamız, yaklaşan bir gök taşının yörüngesini değiştirebilmemiz epey önemli.  

Dünya’ya çarpma ihtimali olan birkaç gök taşı var.  

Bunlar içinde bilinen en büyük asteroidlerden biri: Bennu. Yaklaşık olarak 525 metrelik bir çapa sahip olan Bennu’nun 2100’lü yılların sonuna doğru Dünya’ya en yakın pozisyonda olması bekleniyor. Gezegenimizin yer çekiminin asteroidin yörüngesini etkilemesi durumunda ise Bennu Dünya’ya çarpabilir.  

Son çalışmalara göre anlattıklarımızın gerçekleşme ihtimali 2100-2200 yılları arasında 2700’de 1, 2300’lü yıllarda gerçekleşme ihtimali ise 1750’de 1 olarak görülüyor. Bize ufak bir ihtimal gelse de bilim dünyası bu mevzuyu ziyadesiyle ciddiye alıyor.  

Bennu, Dünya’ya çarparsa…

Böyle bir durumda dinozorları yok eden gök taşı gibi bir tesir görmeyiz. Bunun esas sebebi; Bennu’nun ünlü Chicxulub gök taşı kadar büyük olmaması. Lakin tabii ki hiçbir tesiri olmayacağı manasına gelmiyor.  

Yaşanabilecek muhtemel bir çarpışma halinde 1,1 milyar tondan fazla TNT patlamış aynıi bir tesir görülebilir. Bu da bölgesel olarak büyük bir yıkıma sebep olabilir. Yani çok fazla yapı yerle bir olabilir, hayvanlar ve insanlar zarar görebilir. Hatta birçoğu hayatını kaybedebilir…  

‘Dinozorların jenerasyonunu tüketen meteor’ olarak nam salmış Chicxulub Dünya’ya neler yapmıştı? 

Dinozorları öldüren şey, başlarına düşen devasa meteor sonucu ezilmeleri değildi. Birçoğu bu şekilde de ölmüş olabilir lakin meteor daha büyük sıkıntılar yarattı. Örneğin; denizin bir anda çekilip devasa tsunamilerle birlikte geri gelmesi gibi. Fakat en büyük sorun bu da değildi.  

Yapılan araştırmalara göre dinozorların ölmesine sebep olan en büyük şey gök taşının büyük birçoklarının sülfürden oluşmasıydı. Gerçekten Chicxulub Dünya’ya çarptıktan sonra büyük bir sülfür gazı patlaması yarattı. Gazın havaya karışması sonucu ise hava sıcaklığının donma düzeyine kadar düştüğü tahmin ediliyor. Aynı vakitte da meteorun saldığı gazlar sonrası asit yağmurlarının görüldüğü düşünülüyor. Bilim beşerlerine göre dinozorların jenerasyonu işte bu türlü tükendi. 

Benzer bir meteor bugün Dünya’ya çarpsa ne olur? 

Chicxulub isimli gök taşının yaklaşık 10-15 km çapında olduğu tahmin ediliyor. Yani yaklaşık olarak 9 km yüksekliğindeki Everest dağına yakın bir büyüklüğe sahipti. aynı bir meteor, Dünya’ya ilk çarptığı anda büyük bir kısmı parçalanacak ve devasa bir krater oluşmasına sebep olacaktır. Lakin burada birkaç çok önemli nokta var. Gök taşının hangi husustan oluştuğu. Çünkü Dünya’ya çarptığı ve parçalandığı anda içindeki tüm mineraller dışarıya çıkacak ve havaya karışması kaçınılmaz olacaktır. Tabii bu diğer tesirlerinin yanında biraz daha sönük kalabilir.

Hiçbir ziyanlı mineral içermiyor olsa bile hem çarpmanın tesiriyle hem de meteorun parçalanmasıyla birlikte kilometrelerce büyüklükte bir alana toz bulutu yağacaktır. Bununla birlikte meteor daha yeryüzüne düşmeden atmosfere girdiği gibi yanmaya ve parçalanmaya başlar. Yani tüm bu felaket senaryoları meteor Dünya’ya düşmeden önce başlayacaktır. Etrafından savrulan yanan parçacıklar, önlenmesi zor büyük yangınlara sebep olurken; çarpmanın tesiriyle büyük tsunamiler, asit yağmurları ve ani sıcaklık değişimleri yaşanması da hayli yüksek bir ihtimal. Gök taşının düştüğü konum da ziyadesiyle çok önemli olmakla birlikte günümüz teknolojisiyle bile bu türlü bir patlama sonrası hayatta kalmamız hayli zor. 

500 km çapında bir gök taşı ise işleri çok daha fazla değiştirebilir.

Discovery Channel’ın 2008 yılında paylaştığı görüntüye göre, 500 km çapındaki gök taşı tüm gezegeni yok edebilecek yangınlara sebep olabilir. Gerçekten gök taşı atmosfere girdiğinde yanmakla bir arada küçük kesimlere da bölünecektir.

Gök taşından kopan küçük sayılabilecek bu modüller, Dünya’nın üzerine yağarak gezegenimizi alevler içinde bırakır. Yangından kaçsak bile, bu saatten sonra uzun süre hayatta kalmamız neredeyse imkansız olacaktır. 

Peki NASA’nın DART projesinde olduğui devasa bir gök taşının yörüngesini değiştirebilir miyiz?  

DART projesinde hedef alınan Dimorphos asteroidi hayli küçük bir misyondu. NASA, bu bahis ile ilgili yaptığı açıklamalarda şu an için daha büyük bir asteroidin yörüngesini değiştirmek için kâfi teknolojiye sahip olmadıklarını açıkladı. Lakin DART’ın başarılı olması bu teknolojinin gelişmesi ve Dünya’ya büyük ziyanlar verebilecek asteroidlerin durdurulması için ilk adım olarak görülüyor. 

NASA’nın neredeyse bir buzdolabı büyüklüğündeki uzay aracı DART, bu türlü bir gök taşını hedeflediğinde vücudumuza çarpan sinek gibi tesir yaratacaktır. Dinozorları yok eden Chicxulubi bir meteoru durdurmak için en az 56 DART’a muhtaçlığımız var. Lakin bu yapılsa bile devasa gök taşı, yörüngeden çıkmayabilir. Daha tesirli sonuçlar alınması ve daha büyük meteorları yok etmesi için gereken elektrik ve güç kaynakları da epey fazla. Hiçbir bilim insanı, şu an için daha büyük ve daha fazla DART’ın bile bu türlü bir gök taşını engelleyip engelleyemeceğini tam manasıyla ön göremiyor.

Konuyla ilgili çalışmalar ve araştırmalar sürerken NASA’nın misyonunun başarılı geçmesi, birçoğumuzda bilim kurgu sinemalarından alışık olduğumuz senaryoları görmeyeceğimize dair umut oldu. Pekala gezegenimize yaklaşan devasa bir meteor olsa ve yapabileceğiniz son bir şey olsaydı siz ne yapardınız? 

Kaynaklar: National Geographic, Science Focus, NASA, Mint, How Stuff Works

Görsel kaynakları: WallHere

NASA’nın DART misyonuyla ilgili ayrıntılara buradan ulaşabilirsiniz:

Gök taşının ne olduğuna buradan bakabilirsiniz: