Ebeveyn olma yaşı, tarih boyunca nasıl değişti? Sonuçlar epeyce şaşırtıcı!

Özellikle endüstrileşmiş dünyada görülen ebeveyn yaşındaki keskin artış, geçtiğimiz yüzyılın en göze çarpan demografik değişikliklerinden biri oldu ve insanların ortalama ömür mühletinin büyük ölçüde uzamasını yansıtıyor. Yeniden de, yeni delillere göre bu değişim, insanların sandığı kadar eşsiz olmayabilir.

Görünene göre Buzul Çağı boyunca, ebeveynler (özellikle de babalar), tarım çağının birçoklarına göre çok daha yaşlıydı.

Fosiller, bir anne doğum sırasında ölmediği sürece ebeveyn yaşını ortaya çıkarmaz. Bu yüzden mevzu, antropologların tarih öncesi hakkında yalnızca varsayımda bulunabilecekleri bir bahis gibi görünüyordu.

Ancak Indiana Üniversitesi’nden Profesör Matthew Hahn, Science Advances’te atalarımızın anne babalarının gebelik anındaki yaşlarının DNA’mızda kodlandığını duyurmasıyla bu durum değişti. Her çocuğun DNA’sında 25 ila 75 yeni (de novo) mutasyon bulunuyor ve birçoğu atalarında daha önce ortaya çıkmış durumda. Çoğu zararsız ya da en azından çok az zarar veriyor.fakat nereden geldiğimize dair bir kayıt sağlıyor. Hahn ve ortak yazarlar, ebeveynler yaşlandıkça mutasyon tiplerinin değiştiğini belirtiyor.

Hahn yaptığı açıklamada, “Modern insanlar üzerindeki araştırmamız sayesinde, insanların çocuklarına bıraktıkları DNA mutasyon cinslerinden çocuk sahibi olma yaşını tahmin edebileceğimizi fark ettik” diyor ve devam ediyor: “Daha sonra atalarımızın hangi yaşta ürediğini belirlemek için bu modeli insan cetlerimize uyguladık.”

Başyazar Dr. Richard Wang, “Geçmişten gelen bu mutasyonlar her jenerasyonda birikiyor ve bugün insanlarda var oluyor” diyor. Yazarlar, hangi mutasyonların binlerce kuşak önce hangi ebeveynden geldiğini takip etmeyi de başardıklarını söylüyorlar.

Hahn, Wang ve ortak yazarlar, tıbbımızın var olduğu süre boyunca ortalama olarak 26,9 yaşında hamile kaldığını keşfetti. Baba için 30,7 yaş ve anne için 23,2 yaş ortalama gözüküyor. Tabii ki yayınladıkları tabloda çok daha geniş bir dağılım ve varyasyon gözüküyor.

Sonuçlar, ortalama olarak babaların derhal çoğu zaman annelerden daha yaşlı olduğunu, fakat ortadaki farkın boyutunun periyotlar arasında epeyce çok önemli ölçüde değiştiğini doğruluyor. Son zamanlardaki değişimi açıklamak göreli olarak daha kolay.

Ama insanların 40’lı ya da 50’li yaşlarında artık ender hale gelen hastalıklardan ölmesi beklendiğinde, erken yaşta çocuk sahibi olmak için güçlü bir teşvik söz konusu. Hayat beklentisinin artması, bir çocuk sahibi olmak için beklemeyi daha az riskli hale getiriyor, tesirli doğum denetimi beklemeyi kolaylaştırıyor ve bayanlar için artan eğitim fırsatları da beklemeyi finansal açıdan avantajlı hale getiriyor.

Ancak, tarımın yayılmasına eşlik eden daha erken ebeveynliğe geçişin ya da Son Buzul Maksimumundan önce, yaklaşık 38.000 yıl önce babalık yaşlarında görülen ani artışın sebepleri o kadar net değil. Şaşırtan bir şekilde, nispeten yakın vakte kadar, Asya ve Avrupa popülasyonları için jenerasyon mühletleri, Afrika’daki benzerlerine göre altı yıldan daha kısaydı. Daha büyük örnekler, bölgeye göre daha detaylı dökümler sağlayabilir.

DNA dizilerindeki mutasyonlar daha önce ebeveyn yaşlarını tahmin etmek için kullanılmış olsa da, kullanılan prosedürler sadece binlerce kuşağın ortalamasının alınmasına fırsat tanıyordu ve ebeveyn cinsiyetine göre ayrım yapmıyordu. Hahn ve Wang, ne zaman ortaya çıktıklarını tahmin etmek için 1.000 Genom Projesi tarafından tanımlanan 25 milyon de novo mutasyonun dağılımını kullanan usullerinin çok daha kesin olduğunu iddia ediyor.