Faal Bir Volkan Olan Erciyes Dağı Bir Gün Patlayabilir mi? 6 Şubat Sarsıntıları ile İrtibatı Ne?

Maalesef pek çok acı deneyim sonucu öğrendik ki ülkemiz dünyanın en etkin fay çizgilerinden kimilerinin üzerinde bulunuyor. Yetmezmiş sel, heyelan ve orman yangını başta olmak üzere sayısız felaket, ülkemizi daima tehdit ediyor. fakat farkında bile değilizfakat karşı karşıya olduğumuz bir tehlike daha var. volkan patlaması. Evet, ülkemizde Erciyes Dağı gibi pek çok aktiffakat uykuda olan volkan var.

Endişelenmeyin, bunlar çabucak yarın patlamayacaktıpkı zelzele eminiz bir gün olacak. Pek çok kişi aslında patlamadan fazla aktif volkanların 6 Şubat 2023 tarihindeki benzeri büyük sarsıntılara neden olup olmayacağını merak ediyor. Hatta bu volkanlarda görülen sıcak su çıkışı da duyanları hayli korkutmuştu.

Erciyes Dağı özellikleri: Pozisyonu, yüksekliği ve volkanizması

Erciyes Dağı, Kayseri ilinin 25 kilometre uzağındaki güneybatı bölgesinde bulunan Sultansazlığı isimli ovalara komşu bir stratovolkandır. Günümüzden yaklaşık 20 milyon yıl önce oluştuğu tahmin edilen Erciyes Dağı, 3917 metrelik zirvesi ile İç Anadolu bölgemizin en yüksek dağıdır. 3300 kilometrekarelik epeyce geniş bir alanı kaplar.

Erciyes Dağı bir staravolkan yani sertleşmiş kül, tüf ve kül katmanından oluşmuş bir volkandır. Roma dönemi madeni paralarında aktarıldığına göre Erciyes Dağı’nın en son milattan önce 253 yılında patladığı düşünülüyor. Erciyes Dağı faal durumdauzun vakittir uykuda olan bir volkanik yapıdır.

Erciyes Dağı bir gün uyanıp da patlayabilir mi?

Daha önce buradaki yazımızda tüm ayrıntılarıyla anlattığımız ülkemizde 10 tanesi faal, 5 tanesi faal olma potansiyelli 15 volkan var. Teknik olarak bir volkanın etkin kabul edilmesi için en son 10 bin yıl önce patlamış olması gerekiyor. Erciyes Dağı patlayalı 2 bin yıldan biraz fazla olduğuna göre hayli etkin olduğunu söyleyebiliriz.

TÜBİTAK ile Bristol Üniversitesinin birlikte yürüttüğü araştırmanın raporuna göre ülkemiz, dünyada volkanik faaliyet bulunan 95 ülke arasında en riskli 14. ülke. 2100 yılına kadar ülkemizde bir volkan patlaması yaşanma ihtimali ise yüzde 70’in üzerinde. Bu oranın risk oluşturmasının nedeni, volkanik yapıların etrafında ağır yerleşim olması ve bu nedenle oluşacak küçük bir patlamanın bile ağır sonuçlar doğurma ihtimali.

Aktif durumda bir volkan olan Erciyes Dağı ile 6 Şubat sarsıntılarının bir teması var mı?

6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş, Pazarcık ve Elbistan merkezli 7.8 ve 7.5 büyüklüğündeki sarsıntılar maalesef on binlerce insanımızı kaybetmemize neden oldu. Ülkemizin yaşadığı en büyük felaketlerden olan bu sarsıntısı arka arda gelen artçı sarsıntılar izledi ve hasar inanılmaz bir boyuta yükseldi.

6 Şubat sarsıntılarından kısa bir süre sonra Erciyes Dağı’nda enteresan bir değişim gözlemlendi. Dağın etrafında sıcaklığı 86 dereceye varan bir su çıkışı meydana geldi. Bunun üzerine herkes bu iki olay arasında bir irtibat olduğunu düşündüfakat herhangi bir bağ yok. fakat sıcak su çıkışı ile sarsıntı arasında bir münasebet sahiden de var.

Sıcak su çıkışı nedeniyle volkanik aktivite başladığı söylentisi ne kadar doğru?

Erciyes Dağı etrafında buna bir sıcak su çıkışı olması akıllara direkt olarak volkanın patlama ihtimalini getirdi ve büyük tasaya neden oldu. Konu hakkında açıklama yapan paleosismoloji uzmanı Prof. Dr. Ramazan Demirtaş, sıcak su çıkışının son derece olağan olduğunu ve ne volkan patlamasıyla ne de 6 Şubat sarsıntıları ile ilgili olduğunu söyledi.

Demirtaş’ın aktardığına göre 28 Şubat-10 Mart 2023 tarihleri arasında Erciyes Dağı etrafında büyüklükleri 4.3 ve 4.9 arasında değişen pek çok küçük sarsıntı oldu. Faylar yüzeysel olarak açıldığı için de sıcak su çıkışı yaşandı. Buna aynı olayların zelzelelerin ikincil tesiri olarak son derece olağan durumlar olduğu biliniyor. 

Peki bir volkan patlamasından ne zaman şüphelenmek gerekir?

Yine paleosismoloji uzmanı Prof. Dr. Ramazan Demirtaş’ın aktardığına göre çok büyük bir zelzele yahut birkaç küçük sarsıntı ile çabucak volkan patlamasından telaş etmemize gerek yok. Şayet Erciyes Dağı ve etrafında çok kısa bir zaman dilimi içerisinde binlerce ve hatta on binlerce mikro zelzele yaşanırsa işte o zaman bir volkan patlaması ihtimali doğabilir. tıpkı zelzelelerin oluşumu gibi volkanların da ne zaman patlayacağını evvelden bilmemiz pek mümkün değil.

Ülkemizde bir gün bir volkan patlaması yaşanırsa ne yapmamız gerekiyor?

İstatistikler palavra söylemez. Tahminen yarın değilfakat bir gün kesinlikle ülkemizde bir volkan patlaması yaşanacak. O gün geldiği zaman tıpkı her felakete olduğu benzeri ona da hazırlıklı olmalıyız. Zelzele çantası gibi bir acil durum çantası hazırlamak ilk yapmanız gereken şey zira temel gereksinimlere ulaşmamız o sırada imkansız olabilir.

Bu çeşit bir felaket yaşandığı zaman kulağınız yetkililerde olmalı. Zira felaketin boyutuna göre acil tahliye gerekebilir. Tahliye buyruğu geldiği anda vakit kaybetmeden acil durum çantanızı yanınıza alarak bölgeden uzaklaşmalı yahut yetkililerin yönlendirdiği alanlara gitmelisiniz. Acil durum çantanızda zelzele çantasından farklı olarak N-95 maskesi bulunmalı zira volkan patlaması sırasında vahim bir kül bulutu her yeri kaplar. 

Bazı durumlarda yetkililer tahliye değil, meskenlerinde kalınmasını söylerler. Bu emre de kesin bir şekilde uymalı ve bilhassa bol bol su desteği yapmalısınız. Dışarı çıkmanız gerekirse kesinlikle bir dış kıyafet giymeli ve eve girerken onu çıkarmalısınız. Zira küller üzerinize yapışacaktır. Gözlerinizi de bu küllerden müdafaanız son derece önemli. Elbette bu türlü bir durumda sizden daha şanssız olanlara yardım etmeyi unutmayın.

Ülkemizdeki faal volkanlardan bir tanesi olan Erciyes Dağı bir gün patlar mı, 6 Şubat sarsıntıları ile ilişkisi nedir gibi merak edilen soruları yanıtladık. Yaşanan felaket ne kadar büyük olursa olsun soğukkanlılığınızı muhafazayı ve palavra yanlış bilgiler yerine bilime kulak vermeyi lütfen ihmal etmeyin.