Fikri Onlar Buldu, Mükafatı Oburu Aldı! Hak Ettikleri Takdiri Göremeyen Bilim İnsanları ve Büyük Keşifleri

Sessiz devrimcilerdi, insanlığın bilgi ufkunu genişlettiler fakat hak ettikleri bedeli ve takdiri görmediler.

İşte tarihin gölgesinde kalmış fakat dünyayı değiştiren bilim insanları:

Rosalind Franklin

DNA’nın çift sarmal yapısının keşfi çoklukla Watson ve Crick’e atfediliyor lakin onların modelini mümkün kılan asıl kişi, X-ışını kristalografisi kullanarak DNA’nın yapısını görüntüleyen Rosalind Franklin’di. Ne yazık ki çalışmaları hayatı boyunca gereğince takdir edilmedi.

Lise Meitner

Alman Fizikçi Lise Meitner, nükleer fisyon sürecini keşfeden grubun çok önemli bir parçasıydıfakat Nobel Mükafatı, sırf çalışma arkadaşı Otto Hahn’a verildi. Meitner’in katkıları yıllarca görmezden gelindi. Çok sonraları hak ettiği pahası kazanmaya başlasa da ismini hâlâ pek bilen yok.

Chien-Shiung Wu

Çin asıllı Fizikçi Chien-Shiung Wu, beta bozunumu üzerindeki çalışmalarıyla fizik dünyasında büyük bir tesir yarattı. Çalışmaları, Nobel Fizik Mükafatı kazanan erkek meslektaşları tarafından kullanıldı lakin kendisi mükafattan dışlandı. Meğer kuantum mekaniği ve parçacık fiziğindeki birtakım temel kurallar, onun deneyleri sayesinde anlaşıldı.

Jocelyn Bell Burnell

Jocelyn Bell Burnell, 1967’de ilk radyo pulsarlarını keşfetti. İhtilal niteliğindeki keşif için Nobel Mükafatı, danışmanı Antony Hewish’e verildi. Bell Burnell’in katkıları uzun yıllar boyunca göz gerisi edilse de bugün astrofizikteki en büyük keşiflerden biri olarak kabul ediliyor.

John Bardeen

Bardeen, iki farklı Nobel Fizik Mükafatı kazanan tek kişi olmasına karşın ismi pek bilinmiyor. Transistörü icat ederek çağdaş elektronik ihtilalini başlattı, akabinde süper iletkenlik teorisiyle fiziğe büyük katkılarda bulunduEinstein kadar tanınmaz.

Emmy Noether

Fizikteki korunum maddelerinin temelini atan Emmy Noether, Einstein’ın bile hayran olduğu bir matematikçiydi. Soyut cebir ve teorik fiziğe katkıda bulunduğu simetrileri ve müdafaa maddelerini birbirine bağladı fakat bir bayan olduğu için akademik hayatta birçok mahzurla karşılaştı. Bugün Noether Teoremi, çağdaş fizik ve matematiğin temel taşlarından biri olarak kabul ediliyor.

Fritz Haber

Fritz Haber, tarımda ihtilal yaratan amonyak sentezi sürecini keşfederek milyarlarca insanın açlıktan kurtulmasını sağladı. benzeyenzamanda I. Dünya Savaşı’nda kimyasal silahların geliştirilmesine katkıda bulundu. Çalışmaları karmaşık bir etik miras bıraksa da dünyayı değiştirdiği tartışılmaz bir gerçek.

Ada Lovelace

Charles Babbage’in geliştirdiği Analitik Makine için ilk algoritmayı yazan Ada Lovelace, aslında modern bilgisayar programcılığının temelini attı. Lakin uzun yıllar boyunca çalışmaları göz gerisi edildi. Bugün onun geliştirdiği prensipler, yazılım dünyasının temelini oluşturuyor.

Jagadish Chandra Bose

Radyo dalgaları ve mikrodalga teknolojisinin öncülerinden olan Hintli bir bilim insanıydı. Kablosuz iletişim alanındaki çalışmaları, Marconi’den önceye dayanmasına karşın gereğince takdir edilmedi.

Ayrıca bitkilerin etraflarına tepki verdiğini gösteren deneyleriyle biyofizik alanına da büyük katkılar sağladı. Çalışmaları, çağdaş telekomünikasyonun temelini attı.

Ignaz Semmelweis

19. yüzyılda doğum sırasında anne ölümlerinin yüksek olmasının sebeplerini araştıran Semmelweis, doktorların ellerini yıkamasının vefat oranlarını önemli şekilde düşürdüğünü keşfetti. O devirdeki tıbbi otoriteler bu fikri kabul etmedi ve Semmelweis dışlandı. Bugün hijyenin değeri tartışılmaz bir gerçek.

Mary Anning

1800’lerin başında, bir bayan olarak bilimde yer almak neredeyse imkânsızdı lakin Mary Anning, yaptığı fosil keşifleriyle paleontolojiye büyük katkılar sağladı. Onun bulduğu dinozor fosilleri, evrim teorisinin gelişiminde kritik bir rol oynadı. Bilim dünyası ona da hak ettiği prestiji vermedi.

Maurice Hilleman

Modern tıbbın en üretken virologlarından biriydi ve 40’tan fazla aşı geliştirdi. Kızamık, kabakulak, hepatit B ve su çiçeğii hastalıklara karşı geliştirdiği aşılar milyonlarca hayat kurtardı. Çalışmaları çoklukla halk arasında pek bilinmiyor. Hilleman, bağışıklık biliminin sessiz kahramanlarından biri olarak kabul ediliyor.

Marguerite Perey

1939’da periyodik tablonun 87. elementi fransiyumu keşfeden Fransız Kimyager Marguerite Perey, Marie Curie’nin asistanı olarak başladığı mesleğinde, radyoaktif elementler üzerine yaptığı çalışmalarla ismini tarihe yazdırdı. Hastalarda kanser teşhisine yardımı olacağını düşünmüştüfakat aslında kanserojendi.

Onun keşfi de uzun süre gereğince takdir edilmedi. Fransa Bilimler Akademisine seçilen ilk kadın olarak bilim dünyasında çok önemli bir yer edindi.

Mihail Dolivo-Dobrovolski

Alternatif akım (AC) sistemlerinin gelişiminde kritik rol oynayan bir mühendis ve mucitti. Üç fazlı elektrik sistemini geliştirerek çağdaş elektrik iletiminde ihtilal yarattı.

Tesla ve Edison’un gölgesinde kalsa da günümüzde kullanılan AC motorları ve jeneratörlerin temelini attı. Elektrifikasyonun yaygınlaşmasını sağlayan en çok önemli isimlerden biri.

Ve daha bunun benzeri listenin uzayacağı birçok isim var. Maalesef ki birçoğu kadın. Geçmişte görünmese de artık günümüzde birçok bilim insanını teknolojinin de avantajını kullanarak daha yakından tanıyoruz.

Kadınların bilim dünyasında neden daha az olduğuna ayrıntılı değindiğimiz içeriğimizi de inceleyebilirsiniz: