Garip ama gerçek bir tehlike: Aşırı dozda karpuz yemek!

Karpuz yemek, yaz aylarının vazgeçilmezlerinden biri. Lakin kronik böbrek hastalığı (KBH) olan bireyler için çok fazla karpuz yemek aslında tehlikeli olabiliyor. Yeni bir vaka çalışmasında yer alan ve aşırı ölçüde karpuz yedikten sonra önemli şekilde hastalanan üç KBH hastası, bu durumu açık bir şekilde gösteriyor.

Tıbbi müdahaleye ihtiyaç duymalarının sebebi, karpuzda sudan çok daha fazlasının olması. Bu sulu meyve, en baskını potasyum olan vitamin ve minerallerle doludur. Tek bir dilim karpuz (yaklaşık 286 gram) 320 miligram potasyum içerir. Bu miktar, bayanlar için önerilen günlük alım ölçüsünün yaklaşık yüzde 12’si ve erkekler için yaklaşık yüzde 9’una denk geliyor.

Bu nedenle sağlıklı ortalama bir insan için karpuz bol bir potasyum kaynağıdır ve bedendeki birçok rolü göz önüne alındığında epey yararlıdır. Sonlarımız tarafından, kas kasılmasına neden olanlar da dahil olmak üzere sinyallerin iletilmesine, hücrelerimizin dışındaki olağan sıvı düzeylerinin korunmasına ve kan basıncının denetim altında tutulmasına yardımcı olmak için kullanılır.

Normal kaidelerde bu süreçlerde kullanılmayan potasyumun fazlası böbrekler tarafından süzülerek idrarla dışarı atılır. Ancak kronik böbrek hastalığı olan bireylerde böbrekler potasyumu filtrelemede o kadar da tesirli değildir. Bu, vaka çalışmasındaki üç hasta için çok fazla potasyum açısından varlıklı karpuz yemenin, kanda çok fazla potasyum bulunan bir durum olan şiddetli hiperkalemi geliştirmesine neden olduğu manasına geliyordu.

Normal aralık ise 3,5 ila 5,0 mmol/L arasında olmasına karşın, hastaların kanında litre başına 6,6 ila 7,4 milimol potasyum bulunuyordu. Üçü de üç haftadan iki aya kadar her gün bol ölçüde karpuz tüketiyordu.

Hiperkaleminin kimi besbelli semptomları olabilse de, epey önemli problemlere da yol açabiliyor. Örneğin bu üç hastanın ikisinde, fazla potasyuma atfedilen kalp sıkıntıları vardı; birinin kalp atış suratı olağandan daha yavaştı ve ikincisi için düzenli kalp ritmini yeniden sağlamak için tasarlanmış bir defibrilatör implantı kullanıldı.

Diğer semptomlar arasında kas zayıflığı, karıncalanma hissi, mide bulantısı ve ani ya da önemli olaylarda nefes darlığı ve göğüs ağrısı sayılabilir.

Neyse ki önemli olabilse de hiperkalemi tedavi edilebilir. Çalışmadaki hastaların acil tedavileri ilaç tedavisini içeriyordu fakat benzeyenzamanda hepsinin karpuz alımını azaltmaları da önerildi. Birkaç ay sonra yapılan takipte hepsinin bunu yaptığı ve sonuç olarak potasyum düzeylerinin olağana döndüğü ortaya çıktı.

Çalışma Annals of Internal Medicine: Clinical Cases mecmuasında yayınlandı.