Garipfakat gerçek: Everest Dağı her yıl daha da yükseliyor

Everest Dağı’nın, etrafındaki Himalaya tepelerinden yaklaşık 304 metre daha yüksek olması ve bu farkın giderek artması bilim insanlarının dikkatini çekiyor. Bir araştırma ekibinin yani bir çalışması ise, bu kadar büyük bir farkın neden oluştuğunu en sonunda bulmuş olabilir.

Çalışmaya göre, dağın etrafındaki toprak aşınıyor ve dağı yukarı doğru itiyor. Birkaç gün önce Nature Geoscience’da yayınlanan bir araştırma, Everest Dağı’nın yılda 2 mm’ye kadar büyüdüğünü gösteriyor. Belirtilene göre, dağın 8.849 metrelik zirvesi son 89.000 yılda 15 m ile 50 m arasında yükseldi.

University College London araştırmacısı ve çalışmanın ortak yazarı Adam Smith, bir üniversite duyurusunda “Everest Dağı, efsane ve mitlerin dağları arasında dikkat cazibeli bir dağdır ve hala büyüyor” diyor ve ekliyor: “Araştırmamız, yakındaki ırmak sistemi derinleştikçe, materyal kaybının dağın daha da yukarı doğru çıkmasına neden olduğunu gösteriyor.”

Dağın doğusunda, daha sonra Kosi Irmağı sistemiyle birleşen Arun Nehri bulunuyor. On binlerce yıl boyunca Arun Irmağı, kıyılarını aşındırarak tortuları ırmağın aşağısına doğru taşıdı. Çin Jeoloji Bilimleri Üniversitesi yer bilimcisi ve çalışmanın ortak yazarı Jin-Gen Dai, aynı duyuruda “Akıntının üstündeki Arun Irmağı, düz bir vadi ile yüksek irtifada doğuya doğru akıyor. Daha sonra birdenbire güneye Kosi Irmağı olarak dönüyor, yüksekliği düşüyor ve daha dik hale geliyor,” diyor ve devam ediyor: “Bu aynısiz topografya, istikrarsız bir durumu gösteriyor ve muhtemelen Everest’in aşırı yüksekliğiyle alakalı.”

GPS ölçümleri, son yıllarda dağın büyümesinin, uzun vadeli eğiliminden daha fazla olduğunu ortaya koyuyor. Ekip, dağın büyümesini izlemek için sayısal bir model geliştirdi ve yaklaşık 89.000 yıl önce Arun Nehri’nin Kosi Irmağı ağıyla birleştiği sonucuna vardı. Bu gerçekleştiğinde, ikinci ağ daha fazla su alarak ırmak kıyılarında meydana gelen erozyon ölçüsünü artırdı ve dağların yükselmesini hızlandırdı.

Ayrıca bu durum Everest ile sınırlı değil. Araştırmacılara göre, yükselme dünyanın dördüncü ve beşinci en yüksek dorukları olan Lhoste ve Makalu’da da gerçekleşiyor. Üç tepedeki yükselme oranları olsa da, Arun Irmağı’na en yakını olduğu için Malaku’da biraz daha fazla oluyor.