Göbeklitepe’de yeni keşif: Tapınak değil yerleşim yeri miydi?

Buzul çağının hemen ardından, tarımsal üretimin henüz başlamadığı dönemlerde inşa edilen Göbeklitepe, insanlık tarihinin en büyük gizemlerinden biri olmayı sürdürüyor. Güneydoğu Anadolu sınırlarında bulunan ve geçmişi yaklaşık 11 bin 600 yıl öncesine kadar uzanan bu anıtsal merkez, devasa dikilitaşları ve üzerindeki zengin kabartmalarıyla biliniyor.

Uzun yıllar boyunca buranın yalnızca dinsel törenler için kullanılan bir toplanma noktası olduğu düşünülmüştü. Ancak yürütülen son arkeolojik çalışmalar, kabul edilen bu teoriyi tamamen değiştirecek nitelikte yeni veriler sunuyor.

Bölgedeki 80’e 70 metrelik özel bir alanda gerçekleştirilen jeomanyetik taramalar ve kazı çalışmaları, anıtsal kompleksin hemen yanında büyük boyutlu dikdörtgen konutları gün yüzüne çıkardı. Taş Tepeler Projesi Koordinatörü Profesör Necmi Karul, milattan önce 9. bin yılın başlarına tarihlenen bu mimari kalıntıların barınma amacıyla tasarlandığını ve açıkça bir yerleşim alanına işaret ettiğini belirtiyor. İlk kazılara liderlik eden Klaus Schmidt, Göbeklitepe’nin avcı-toplayıcı gruplar tarafından sadece törensel amaçlarla inşa edilmiş bir tapınak olduğunu öne sürmüştü. Son elde edilen bulgular ise alanın en azından belirli zaman dilimlerinde insanların sürekli konakladığı bir yaşam merkezi olduğunu kanıtlıyor.

Restorasyon çalışmaları devam ediyor

Kazı süreçleriyle eş zamanlı yürütülen koruma faaliyetleri de aralıksız devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy‘un aktardığı bilgilere göre, C Yapısı’ndaki monolit parçaları kendi orijinal yerlerine monte edilirken D Yapısı’ndaki duvar hatları ve sütun tabanları sağlamlaştırıldı. Muhtemel deprem tehlikelerine karşı dev dikilitaşlar çelik kablolarla koruma altına alındı. Tarihi anıtların emniyete alınması ve gündelik hayata dair izlerin tespit edilmesi, Göbeklitepe’nin insanlık geçmişindeki ile tarım devrimindeki konumunu yeniden tanımlıyor.