Güneş Sistemi Dışındaki Bir Gezegende Karbondioksit Keşfedil

Yapımı 16 yıl süren ve Aralık 2021’de fırlatılan tarihin en yüksek teknolojiye sahip uzay teleskobu James Webb sayesinde yapılan keşifler hız kesmeden devam ediyor. Şu Anda de Güneş sisteminin dışında yer alan, yani bir öteki yıldızın yörüngesinde dönen milyonlarca ötegezegenden birinin atmosferinde karbondioksit keşfedildi. 

Daha önce yapılan keşifler, ötegezenlerde atmosfer olabileceğini ve bu atmosfer içerisinde farklı hususların yer alabileceğini gösteriyordu. Artık Dünya’daki ömrün bel kemiği olan karbondioksitin Güneş Sistemi’nin dışındaki gezegenlerde de olabileceği kesinleşti.

Karbondioksite sahip olduğu keşfedilen WASP-39b gezegeni ile tanışın: 700 ışık yılı uzaklıktaki Güneşi bir yıldızın yakın yörüngesinde, Satürn büyüklüğünde, su buharı, sodyum ve potasyum elementlere sahip…

WASP-39 yıldızı ve WASP-39b gezegeni (İllüstrasyon) [email protected]

​

WASP-39b gezegeni, aslında 2011 yılında yeryüzündeki teleskoplarla yapılan WASP projesi sayesinde keşfedilmişti. Bu projenin akabinde Hubble ve Spitzer gibi uzay teleskobu ile yakın markaja alınan ötegezenin bir atmosfere sahip ve bu atmosferin su buharı, sodyum, potasyum açısından varlıklı olduğu tespit edilmişti. James Webb’in daha gelişmiş kızılötesi müşahede yeteneği sayesinde gezegende artık karbondioksit olduğu da katılaşmış oldu.

Ayrıca WASP-39b gezegeni, yıldızında Güneş-Merkür arasındaki uzaklıktan 8 kat daha yakın, yani sıcak bir bolgede. Bu sebeple süratli bir yörünge hareketine sahip olan gezegenin bir yılı 4 Dünya gününden biraz fazlasına eşit. Tüm bu özellikleri sebebiyle gezegene ‘sıcak Jüpiter’ benzetmesi de yapılıyor.

Karbondioksitin varlığı dünya dışı ömrün keşfi için de çok önemli bir adım:

Bir öteki WASP-39b illüstrasyonu [email protected]

Dünya’daki doğal döngünün bir modülü olan karbondioksit, vakitte insan faaliyetleri sebebiyle de ağır şekilde salgılanıyor. Fakat bu keşif, karbondioksitin, ömrün kimyasal döngüsü içerisinde oynadığı çok önemli role odaklanıyor. Elbette tek hedef dünya dışı hayatın izlerini bulmak da değil, bir ötegezenin nasıl oluştuğunu ve geliştiğini anlayabilmek.

Keşfi teleskopla uzaya bakan bir odadaki 2-3 bilim insanı yapmadı. Takımda 300’den fazla bilim insanı çalıştı:

“Bu aynı vakitte açık bilim ismine çok gurur duyduğumuz bir deney oldu. Dünyanın her yerinden 300’den fazla bilim insanı katılım gösterdi. Bu araştırmayla ilgili verilere şuradan ulaşabilirsiniz.”

Açık bilim, bir alanda çalışan istekli tüm bilim insanlarının erişimine açılan dataların topluca gözlemlenmesi ya da test edilmesi yoluyla yapılıyor. Araştırmanın bilimsel makalesi arXiv üzerinde yayınlandı ve yakın vakitte Nature mecmuası tarafından da yayınlanması bekleniyor.

James Webb sayesinde yapılan diğer keşiflere ve ufkunuzu açacak bilgilere aşağıdan ulaşabilirsiniz: