Interstellar’daki kütüphane sahnesi gerçek olabilir mi? Fizikçiler bu kez “belki” dedi

Christopher Nolan’ın 2014 yapımı Interstellar’ı izleyenlerin büyük bölümünün unutmadığı bir sahne var: Cooper, uzay-zamanın derinliklerinden kütüphane aracılığıyla kızı Murph’e yerçekimi dalgalarıyla mesaj gönderiyor. Çoğu izleyici bunu salt sinemasal bir lisans olarak geçiştirmiş olsa da, fizik dünyası bu soruyu kapatmış değil.

Physical Review Letters dergisinde yayımlanmak üzere kabul edilen ve arXiv platformunda paylaşılan yeni bir araştırma, geçmişe yerçekimi aracılığıyla bilgi iletmenin teorik çerçevesini kurmaya çalışıyor. Bilim insanları bu ihtimali temellendirmek için iki kavramdan yararlanıyor: Zaman genişlemesi ve “kapalı zamansal eğriler” olarak adlandırılan, geçmiş ile geleceği birbirine bağlayan kozmik döngüler.

Einstein’dan kuantuma uzanan köprü

Genel görelilik teorisine göre yerçekimi, yalnızca nesneleri birbirine çeken bir kuvvet değil; devasa kütlelerin uzay-zaman dokusunda yarattığı gerçek bir bükülme. Bu çerçevede bir nesnenin uzay-zamandaki yolunun hem geçmişe hem geleceğe uzanarak ikisini birleştirmesi teorik olarak mümkün.

Araştırmacılar Interstellar’daki o sahneyi inceleyerek Cooper’ın kızıyla kurduğu iletişimin “gürültülü ve parazitli” bir mekanizmaya dayandığını saptadı. Zaman yolculuklarının klasik çıkmazını, yani bir kişinin geçmişe giderek kendi varlığını tehlikeye atmasını bertaraf etmek için ise kuantum mekaniğine başvurdular. Kullandıkları çerçevenin adı “sonradan seçilmiş kapalı zamansal eğriler” ya da kısa adıyla P-CTC.

Bu yaklaşım zamanın sonsuz paralel evrenlerle çatallanmasına izin vermiyor; yalnızca çelişki yaratmayacak, yani mantık hatasına düşmeyecek döngülerin var olabildiği bir yapı kuruyor. Filmde Cooper’ın mesajlarının zaman çizgisini çökertmemesini açıklayan da bu ilke: Cooper o bilgiyi geçmişte zaten almış ve taşımıştır, dolayısıyla iletişim kendi kendini destekleyen tutarlı bir döngü oluşturuyor.

Çalışma şimdilik kağıt üzerinde bir matematik modeli. Ancak ekip bunu laboratuvara taşımayı planlıyor; fotonları kullanarak bu zaman döngüsü mekanizmasını deneysel olarak test edecek bir düzenek tasarımı üzerinde çalışılıyor. Bilimsel doğrulama henüz çok uzakta olsa da Interstellar’ın o sahnesinin artık salt fantezi sayılmadığı açık…