Kahramanmaraş’ta Aslında 2 Değil 3 Sarsıntı Olması

Birkaç gün önce İTÜ Maden ve Jeoloji Mühendisliği öğretim vazifelisi Prof. Dr. Cenk Yaltırak, verdiği bir röportajda İstanbul’da 1 yerine 4 riskli fay hattı olduğunu ve 2026 yılında olması beklenen zelzelenin beklenenden çok daha büyük olabileceğini belirtmişti.

Bu açıklamasının yanında Yaltırak, ülkemizde zelzele riskine karşı bel bağladığımız dataların güvenilir olmadığından da bahsetmişti. Bunlardan en çarpıcı olanı ise, gündemin de tesiriyle 3 zelzele yerine 2 zelzelenin bildirilmiş olmasıydı.

İyi de herkes somut datalar ışığında ilerliyorsa nasıl farklı sonuçlar ortaya çıkıyor?

Yaltırak’ın söylediğine göre Kahramanmaraş merkezli olan ve 7,7 şiddetinde olduğu belirtilen ilk zelzele, aslında iki zelzelenin birleşiminden oluşuyor. Yani iki fayın benzeyenanda kırılmasıyla bu durum ortaya çıkmış.

Daha sonradan gerçekleşen 7,6 şiddetindeki sarsıntıyla birlikte aslında 3 sarsıntı olduğu gerçeği ortaya çıkıyor. benzer sırada gerçekleşen sarsıntıları fark edebilmek için, Yaltırak’ın dediğine göre son derece hassas biçimde yer hareketini ölçen aygıtlara bakmak gerekiyor.

Bunlara ek olarak Kandilli Rasathanesi de Twitter üzerinden yaptığı açıklamada hem 6 Şubat 2023 saat 04:17’de Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen 7,7 büyüklüğündeki zelzelenin 3 farklı şok ile meydana geldiğini ve zelzelenin 80 saniyeden uzun sürdüğünü doğruladı. Ayrıyeten yapılan açıklamada “Deprem iki taraflı kırılarak (KD-GB) doğrultulu, güneyde tek bir kesimin, KD’ya doğru ise iki kesimin kırılması ile toplamda Mw=7.7’lik bir sarsıntı ile gücünü boşaltmıştır. Kısaca çoklu kırılma tahlili bilimsel bir ifade olup, depremin Mw=7.7 olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.” tabirlerini kullanan yetkililer, hesaplamalarda bir kusur olmadığını belirtti.

Benzer bir durum 1999 sarsıntısında de görülmüş.

Yani Yaltırak’ın sözlerine göre 1999 yılındaki, şiddeti Kandilli Rasathanesi tarafından 7,4, USGS tarafından 7,6 olarak belirlenen sarsıntıda, birbirini takip eden ya da iç içe geçmiş 3 deprem söz konusuydu.

Bunların birincisi 6,9, oburu 7,0, en sonuncusu ise 7,4 büyüklüğünde olmuş; fakat ilk ikisi, 7,4’lük bedelin gölgesinde kalmış. Bu da ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumunun (USGS) neden daha yüksek bir değer elde ettiğini açıklar nitelikte diyebiliriz.

Peki nasıl oluyor bu durum?

Yaltırak’ın açıklamalarına göre 1999 depreminde ortaya çıkan 7,4 şiddeti, iki fayın aynı anda kırılmasıyla meydana gelmiş. aynı durum Kahramanmaraş’taki ilk zelzelede de söz konusu. Çünkü 7,7 şiddetinde olduğu Kandilli Rasathanesi tarafından duyurulan zelzele, temelinde bir değil, iki fayın kırılmasıyla 7,7 şiddetini ortaya çıkarmış.

İyi de bu neden önemli?

Bu bilgiye göre beklediğimiz sarsıntılar -ki şimdi Kahramanmaraş’ın akabinde İstanbul gündemde- beklenen şiddetin çok daha ötesine geçerek daha büyük bir yıkıma sebep olabilir.

Bunun sebebiyse tekrar Yaltırak’ın açıklamalarında yatıyor. Kendisinin yaptığı çalışmalara göre ülkece yanlış bir tehlike haritasına bakıyoruz ve söylediği söz edilen haritanın daha dengeli olanına göre Marmara zelzelesi sırasında da birden fazla fay kırılacak.

Bu da hâlihazırda büyük bir yıkımın beklendiği Marmara sarsıntısı sırasında hem daha büyük bir şiddet salınımına sebep olacak hem de tutarsız tehlike haritası yüzünden, güvende olduğu sanılan birçok yapı büyük zarar görecek.

Kaynak: Prof. Dr. Cenk Yaltırak, Cansu Çamlıbel/T24

Tutarsız sarsıntı haritası ve beraberinde gelen tehlikeleri görmek için alttaki içeriğe bakabilirsiniz.

Diğer gündem içeriklerimiz: