Klasik Otomobil Müzesi Hâline Gelen Küba’da Neden Çok Fazla Eski Model Var? Nedeni Otomobil Tutkusu Değil!

Bunun karşılığı bir otomobil sevdasından daha fazlası. Küba’nın karmaşık geçmişi ve ekonomik sınırlamaları ülkenin otomobil müzesi olmasının en önemli nedenleri.

Küba’nın ayrılmaz kesimi hâline gelen rengarenk klasik arabaların ülkede nasıl var olduğunu ve sonra neden öbür cins otomobilin pek olmadığını merak edenleri içeriğin devamına alalım.

Küba’daki otomobillerin tarihi epey eskilere dayanıyor.

Küba, hiçbir zaman otomobil üreten ülkeler arasında olmadı ve bu ihtiyacı otomotiv ithalatından karşıladı. Küba-İspanyol-Amerikan Savaşı sırasında Küba’ya ilk otomobil ihracatı yapıldı ve 1898’de namı pek duyulmamış Fransız üreticisi tarafından Parisienne modeli araç geldi.

Parisienne 1898

1900’lerin başında ABD araba ve modüllerinin en büyük ithalatçısı konumuna, Küba geçti. Dünyada kişi başına en fazla saraç sayısına sahip ülkeler arasında bulunan Küba’da Klasik Ford Model T’yi her yerde görmek mümkündü. Bu otomobiller da ülkede “fotingo” yani “külüstür” ismi ile anılıyordu.

20. yüzyılın ilk yarısında ise ABD’de satışa sunulmayan otomobiller Küba’da vardı. Zira Küba, Amerikan araba firmaları tarafından test pisti olarak kullanılıyordu. Ford’dan Chevrolet’e, Cadillac’tan Chrysler modellerine kadar birçok otomobil ülkede kendine yer buldu. 1956 yıllarında Küba’da 140 binden fazla otomobil vardı ve bunların yaklaşık 90 bini Havana sokaklarında geziyordu.

Eski dostlar düşman oldu, ithalat ve ihracata ambargo geldi.

ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower ve Küba Lideri Fidel Castro

Küba İhtilali ile tüm kartlar baştan dağıtıldı. ABD ve Küba arasındaki ambargo ile araba de dahil olmak üzere her türlü ithalat ve ihracat yasaklandı. Hatta bu ambargo, modern tarihin en kalıcı ticari ambargosu olarak da kayıtlara geçti.

Ambargo, bilhassa araba sahipleri için önemli dertler doğurdu. Otomobil gelmemesi bir kenara tamirat için parça bulmak artık imkânsızdı. Araç sahipleri için iki seçenek vardı. Ya kesimleri kendileri bir şekilde onaracaklardı yahut otomobiller garajda paslanmaya yüz tutacaktı.

Yaratıcılık devreye girdi ve klasik otomobillerde onarımlar başladı.

Lada, Volgas ve Geely aynıi diğer araçların modüllerinden tamirat çalışmaları başladı. Araç sahiplerinin diğer şansı yoktu zira otomobillerine muhtaçlıkları vardı. Küba’da gördüğünüz otomobillerin birçoğunun rengarenk olması da aslında bu onarım çalışmalarının birer modülü. Zira tamirciler yamaları bir şekilde kapamak zorundaydı.

Âdeta bir sihirbaza dönen tamirciler, otomobilleri tamir etmek için farklı formüller denedi. Modülleri neredeyse sıfırdan yaptılar. Birtakım otomobillerin motorları ise Toyota ya da Mitsubishi motorları ile değişti. Eski dökme demir tesisat boruları da bozulan yerlerde yerini aldı.

Küba’daki eski Amerikan otomobillerinin %90’ında özgün motorların sökülüp tamir edildiği veya öbür model otomobillerin motorları ile değiştirildiği tahmin ediliyor.

Küba’da diğer model otomobillerin pek olmamasının sebeplerinden biri de maliyet.

2016 yılında yabancı otomobil satın alma yasağı hafifletildi. Küba’ya yesyeni araçlar gelmesinin yolu açılmıştı ama bir sorun vardı. O da maliyet. İthalatın sıkı şekilde denetlenmesi, araba satışlarının hala devlet monopolünde olması otomobil fiyatlarının yüksek olmasının nedeni.

Amerikan olmayan otomobillerin fiyatlarının yaklaşık 40 bin dolar olması Kübalılar için yeni arabaları hayal hâline getiriyor. Bir tabibin ayda yaklaşık 70 dolar, avukatın 80 dolar ve iyi günündeki bir taksicinin 100 dolar kazanması eski otomobillerin tamir edilmesinden diğer talih bırakmıyor.

Eski otomobillerin üzücü bir gerçeği daha var: Büyük bir çevre sorunu.

Düşük kalitedeki dizel ile eski motorların birleşimi şehirde çevre meselesine yol açıyor. Eski otomobillerin gerisinden çıkan kara dizel egzoz bulutları ile her yer yanmış mazot kokusuna bürünüyor. Küba’daki birçok konutlarında ve restoranda klima olmadığı göz önüne alındığında da bu dumandan kaçmanın maalesef ki yolu yok.

Küba’da kaç tane klasik otomobil var?

Küba’da 60 bin civarında klasik Amerikan arabası bulunuyor. Yarısının 1950’lerden, %25’inin 1940’lardan, diğer %25’inin ise 1930’lardan geldiği tahmin ediliyor. Yani Küba sokaklarında gördüğünüz her bir klasik Amerikan arabası aslında birer aile yadigârı.

Amerikalı araba tutkunları, bu yadigârlara sahip olabilmek için çok uğraşsa da Küba maddesine göre otomobillerin ülkeden çıkması yasak. Bir gün bu kural değiştiğinde eminiz ki klasik otomobiller için çok yüksek ölçüler konuşulacaktır.

Küba’nın bilinmeyen diğer istikametlerini merak edenler için: