Kodlama Nedir, Ne İşe Fayda, Nasıl Yapılır?

Hayatlarımız giderek daha fazla uygulamalar ve akıllı aygıtlar etrafında şekilleniyor. Her geçen gün dizüstü bilgisayarlarımızda ya da telefonlarımızda daha fazla zaman harcıyoruz. İşte bu kullandığımız teknolojik aygıtların tümünün arka planında onların çalışmasını sağlayan kodlar bulunmaktadır.

Özellikle son yıllarda, kodlama alanında çok çeşitli iş fırsatları ortaya çıkmıştır. Her ne kadar farklı bir alanda çalışıyor olsanız bile, muhtemelen bu kod satırlarıyla karşılaşmışsınızdır. Kodlamanın tam olarak ne olduğunu ve nasıl yapıldığını merak ediyorsanız, bu soruların karşılıklarını alabileceğiniz yazımızı okumaya devam edebilirsiniz.

Temelden başlayalım, kodlama nedir?

Basit bir sözle, kodlama bir çeşit iletişim kurma sistemidir. Nasıl insanlar birbirleriyle anlaşabileceği lisanlarda iletişim kuruyorsa, aynı şekilde insanlarla bilgisayarlar da çeşitli lisanlar aracılığıyla iletişim kurmaktadır. Bu lisanlar programlama lisanları olarak bilinir ve bu lisanlar üzerinde kod yazma sürecine de kodlama denir. 

Yazılan kodlar, bir bilgisayara hangi eylemleri gerçekleştirmesi gerektiğini ifade eder. Kod yazarak, bilgisayarlara ne yapacaklarını çok daha süratli bir şekilde aktarabilirsiniz. şekilde kodlama yaparak web siteleri tasarlayabilirsiniz, uygulamalar yapabilirsiniz ya da çeşitli bilgileri işleyebilirsiniz.

Peki kodlama ne işe fayda?

Kodlama, web siteleri ya da çeşitli yazılımlar geliştirmek benzeri birçok farklı hedef için kullanılır. Bilhassa son yıllarda meydana gelen süratli teknolojik gelişme, kodlama ile yapılabilecek birçok yeni çalışma alanı ortaya çıkarmıştır. Kodlama aracılığıyla geliştirilen teknolojiler, binlerce çalışma saatini ya da analog makineleri daha süratli ve daha emniyetli sistemler haline getirmiştir. Bunların yanı sıra evimizde kullandığımız mikrodalgalardan enerji santrallerine kadar her şeyde kodlamanın etkisi bulunmaktadır.

Kodlama nasıl yapılır, nereden başlanmalı? 

“Kodlama nasıl yapılır? sorusuna karşılık vermeden önce nasıl bir çeşitte kodlama yapmak istediğinizi araştırarak karar vermeniz gerekiyor. Bu kararı vererek hem üzerinde çalışmak istediğiniz programlama lisanını seçmiş olacaksınız hem de nasıl bir öğrenme prosedürü izleyeceğinize karar vermiş olacaksınız.

Kodlama yapmak için öncelikle rahatça çalışabileceğiniz bir bilgisayara sahip olmanız gerekiyor. Daha sonra üzerinde çalışmaya karar verdiğiniz programlama lisanı ile ilgili gerekli programları indirebilirsiniz. Python, Java, Kotlin, Swift, C# ve C++ en popüler programlama lisanlarından birini seçerek çalışmaya başlayabilirsiniz. Bu programlama lisanları ile ilgili eğitimlere çeşitli eğitim siteleri ya da yazılı dökümanlar aracılığıyla ulaşabilirsiniz.

Kodlama lisanları nelerdir? 

Üzerinde çalışmalar yapmak için seçebileceğiniz birçok kodlama lisanı bulunmaktadır. fakat bu kodlama lisanları farklı hedeflerle kullanılabiliyor. Örneğin, bir web sitesi tasarlamak istiyorsanız HTML, CSS, JavaScript ve Java aynıi lisanları öğrenmeniz gerekiyor. Şayet mobil uygulama geliştirmek istiyorsanız Swift (iOS) ya da Java(Android) öğrenebilirsiniz. Şayet hangi kodlama lisanını seçeceğiniz konusunda kararsız iseniz sizler için tanınan programlama lisanlarını derledik.

Python

Python ilk olarak 1990’ların sonlarında Guido van Rossum tarafından geliştirilmiştir. Guido, programcıların sık sık karşılaştığı sorunları çözebilecek bir kodlama lisanı ortaya çıkarmak istedi. İlerleyen yıllarda Google dahil birçok şirketin geliştirme çalışmaları için Python kullandığını açıklamasının ardından çok süratli bir şekilde popülerliğini arttırdı. Bilhassa Makine Öğrenmesi algoritmaları, Bilgi Bilimi projeleri ve daha birçok çalışma için birincil kodlama lisanı haline geldi.

C++ ve Java gibi diğer üst seviye kodlama lisanlarıyla karşılaştırıldığında, kodlama yapan kişinin daha az kod yazmasına imkan tanır. Kısaca, Python okunması ve yazılması hayli kolay bir lisandır.

Java

Java, bilgisayarlar, taşınabilir aygıtlar, oyun konsolları, tıbbi aygıtlar ve daha daha birçok alanda kullanılan nesne yönelimli bir kodlama lisanıdır. Java’nın genel olarak kuralları C ve C++ lisanlarına dayanmaktadır. Java ile kodlama yapmanın en büyük avantajlarından biri taşınabilir olması. Yani dizüstü bilgisayarınız ile yazdığınız bir Java kodunu mobil cihaza basitçe taşıyabilirsiniz.

Java ve JavaScript’in farklı kodlama lisanları olduğunu anlamak da değerlidir. Java kodunun derlenmesi gerekirken, JavaScript ile yazılan kodların derlenmesi gerekmez. Bunların yanı sıra JavaScript’in çalışma alanı web tarayıcıları ile sınırlıyken Java herhangi bir yerde basitçe çalıştırılabilir.

JavaScript

JavaScript, web sitelerinikullanıcılar için daha kullanışlı ve etkileşime girebileceği bir hale getirmek için kullanılan obje yönelimli bir kodlama lisanıdır. 1995 yılında Netscape Navigator için geliştirilmiş olan JavaScript, günümüzün en tanınan kodlama lisanı kabul edilmektedir.

Yani JavaScript ekseriyetle, bir web sayfasına etkileşim ve fonksiyonellik eklemek için kullanılıyor. Bunun yanı sıra oyun ve taşınabilir uygulama geliştirmede de yaygın olarak kullanılmaktadır.

Kotlin

Kotlin, JetBrains tarafından oluşturulan ve Android uygulamalarını programlamak için kullanılabildiği için tanınan hale gelen açık kaynaklı bir programlama lisanıdır. 2010 yılında JetBrain tarafından geliştirilen bu lisan, 2012’de açık kaynak haline getirildi. 

Aslında, Google’ın Kotlin’i destekleyeceğini açıkladığı sürece kadar pek tanınan bir lisan değildi. Kısa bir süre içerisinde uygulama geliştiricileri arasında popülerlik kazanmaya başladı. Şu an Android için geliştirmeler yapan şahısların %72’sinin tercihi haline geldi.

Swift

Swift, Apple tarafından geliştirilen ve Objective-C’de yer alan teknikleri temel alan, bunları daha kısa ve daha kolay okunabilir bir şekilde modernize eden bir Apple kodlama lisanıdır. Swift, Objective-C aynıi daha eski lisanlarla karşılaştırıldığında, öğrenmesi ve okuması daha kolay bir lisandır. Bilhassa sunucular ile uyumlu olduğu için Apple Platformları (iOS, iPadOS, macOS, tvOS, watchOS) ve daha fazlası için popüler bir lisan haline gelmiştir.

İlk tanıtıldığı WWDC 2014’ten bu yana muazzam bir şekilde büyüdü ve bu lisanın sahip olduğu geliştirici topluluğu büyümeye devam ediyor.

HTML 

HTML, web sitelerin oluşturulması için kullanılan bir kodlama lisanıdır. HTML ile bir sayfanın bir internet tarayıcısı tarafından nasıl görüntüleneceği belirlenir. 1990’ların sonuna doğru fizikçi Tim Berners-Lee tarafından oluşturulan bu lisan, yıllar içinde daima olarak revize edildi ve güncellendi. 

Şu anda bu makaleyi okuduğunuz sayfa da dahil olmak üzere internette giriş yaptığınız web sayfalarının çoğu bir HTML dosyası olarak saklanır. Yani, web siteleri aslında depolanan birer HTML sayfasıdır. Bir sayfaya giriş yaptığınızda aslında evrakların depolandığı sunucudan bir HTML sayfası çağırmış oluyorsunuz. Daha sonra kullandığınız internet tarayıcısı HTML’i ayrıştırır ve sayfayı tasarlandığı şekilde görüntüler.

CSS

CSS, HTML ile kodlanan web sitelerini görsel olarak şekillendiren bir programlama lisanıdır. Bu tasarım lisanının kendine has kuralları vardır. 1994 yılında Håkon Wium Lie ve World Wide Web iştiraki ile geliştirildi. O yıllarda, web sayfaları çoklukla yalnızca HTML ile oluşturuluyordu.

HTML ile birlikte web sayfalarını daha fazla biçimlendirmek için tanıtılan CSS, kısa bir süre içerisinde birçok web sayfasında kullanılmaya başlandı. Günümüzde HTML ve JavaScript ile birlikte CSS, World Wide Web’i destekleyen temel kodlama dillerinden biridir.

C++

C++, yazılımlar oluşturmak için kullanılan bir kodlama lisanıdır. Farklı fonksiyonlar yerine objelere odaklanan obje yönelimli bir lisandır. C++, C lisanını daha fazla genişletmek ve geliştiricilere bellek ve sistem kaynakları üzerinde daha fazla denetim sağlamak için 1979 yılında Bjarne Stroustrup tarafından icat edildi. Geliştirildiği ilk günden bu yana C++, geliştiriciler tarafından en fazla tercih edilen lisanlardan biri haline geldi. İşletim sistemleri, kullanıcı arayüzleri, 3D animasyonlar, sanal gerçeklik, blok zincirler ve çeşitli video oyunları birçok alanda kullanılmaktadır.

PHP

PHP, dinamik web içerikleri geliştirmek için kullanılan bir kodlama lisanıdır ve sunucu odaklı çalışır. C programı ile kolaylık konusunda birçok ortak noktası olmasından ötürü PHP büyük bir popülerlik kazanmıştır. Zaman geçtikçe lisan genişledi ve bunun sonucunda nesne yönelimli programlama için de kullanılmaya başlandı. 

Kanadalı mühendis Rasmus Lerdorf tarafından 1994 yılında geliştirilen PHP, daha sonraları belli aralıklarla çeşitli geliştirme güncellemeleri aldı. Bu geliştirmeler PHP’yi gerçek bir kodlama lisanına dönüştürmeye başladı.

Sonuç: Neden kodlamayı öğrenmeliyiz?  

İster meslek amaçlarınız doğrultusunda kodlama öğrenmeyi düşünüyor olun, ister yalnızca bir hobi olarak ilgilenmek istiyor olun, her iki durumda da size birtakım faydaları olacaktır. Kodlama bilmek, sizi bu alan dışındaki birtakım çalışma alanlarında da çeşitli maharetler kazandıracaktır.  Kısaca, günümüzde herhangi bir kodlama lisanını öğrenmek ve bunun üzerine çalışmalar yapmak sizi epeyce geliştirecektir.