Leeds Müzesi’ni şaşırtan bağış: Dedesi otobüs kasasında bulmuştu

Bir otobüs biletinin karşılığında şoförün kasasına düşen sıradan bir bozuk para, bazen binlerce yıllık bir tarihin kapısını aralayabiliyor. 1950’li yıllarda İngiltere’nin Leeds şehrinde yaşanan bir olay, tam da bu türden bir gizemi barındırıyor.

O dönemde şehir ulaşımında görev yapan James Edwards adlı bir veznedar, gün sonunda şoförlerden gelen paraları sayarken araya karışmış tuhaf bir metal parçası fark etti. Sahte ya da yabancı olduğu her halinden belli olan bu parayı, koleksiyon yapmayı seven torunu Peter’a hediye etmek üzere eve götürdü. Kimsenin tahmin edemediği şey ise bu paranın tam 2 bin yıl önce, bugünkü İspanya topraklarında bulunmuş antik bir hazine olduğuydu.

James Edwards’ın torunu Peter, dedesinden miras kalan bu parayı yıllarca sakladıktan sonra geçtiğimiz günlerde Leeds Müzesi’ne bağışlamaya karar verdi. Peter, çocukken bu “yabancı” paranın üzerindeki figürlerden her zaman etkilendiğini ve bu parayı gerçek bir hazine olarak gördüğünü söylüyor. Yapılan incelemeler sonucunda paranın kökeni nihayet gün yüzüne çıktı. Bu bronz sikke, M.Ö. 12. yüzyılda Fenikeliler tarafından kurulan ve bugün İspanya’nın Cadiz şehri olarak bilinen antik Gadir yerleşimine aitti.

Antik tanrılar ve ton balıkları

Paranın her iki yüzü de o dönemin kültürel ve ekonomik yapısına dair önemli ipuçları veriyor. Ön yüzünde, Fenike mitolojisinin en önemli figürlerinden biri olan tanrı Melkart’ın tasviri yer alıyor. Kartaca ve Gadir gibi şehirlerin koruyucusu sayılan Melkart, Herkül ile özdeşleştirilen aslan postundan bir başlık takarken resmedilmiş. Paranın arka yüzünde ise yan yana duran iki adet mavi yüzgeçli ton balığı figürü göze çarpıyor. Uzmanlar, bu balık figürlerinin Gadir’in o dönemdeki en büyük geçim kaynağı olan balıkçılık endüstrisini temsil ettiğini belirtiyor.

Leeds sokaklarına nasıl geldi?

Peki, Endülüs kıyılarında basılan bu antik sikke, binlerce yıl sonra nasıl oldu da Leeds’teki bir belediye otobüsünün kumbarasına girdi? Bu sorunun cevabı halen tam olarak bilinmiyor. Peter Edwards, İkinci Dünya Savaşı’ndan yeni dönen askerlerin ceplerinde hatıra olarak getirdikleri yabancı paraları bazen farkında olmadan harcamış olabileceğini tahmin ediyor.

Sebebi ne olursa olsun, bu küçük bronz parça şimdi hak ettiği yerde, müze vitrininde yerini almış durumda.