Lisanımızın Ucuna Gelen Kelimeyi Bir Türlü Bulamadığımız Zaman Beynimizin İçinde Neler Oluyor?

Dakikalarca, tahminen saatlerce düşünür dururuz. Söylemeden evvelki kronolojik vakti tekrar gözden geçirir, tekrar tekrar düşünürüz. Sonunda ise şanslıysak, bulabiliriz.

Böyle anlarda beynimizde tam olarak neyin meydana geldiğini biliyor musunuz?

Bir kelimeyi hatırlamaya çalışırken, beynimiz dedektif benzeri çalışırken üç kritik bölge devreye giriyor:

• 1.⁠ ⁠Anterior Singulat Korteks (ACC)

ACC, bir kelimeyi bildiğinizi hissettiğinizde devreye giren “çatışma dedektörü” olarak da biliniyor. “Biliyorumhatırlamıyorum!” hissini yaratan da işte tam olarak kendisidir. Bu bölge, zihninizdeki meçhullüğü fark ederek beynin diğer bölgelerine acil durum sinyali gönderir.

• 2.⁠ ⁠Prefrontal Korteks

Prefrontal korteks, hatırlamaya çalıştığınız sözle ilgili zihninize gelen tüm ipuçlarını denetim eden kısımdır. Kronolojik olarak düşündüğümüz kelimeyi söyleyene dek yaşadıklarımızı düşünmemizi sağlayan bölge, prefrontal kortekstir.

• 3.⁠ ⁠İnsula

İnsula ise sözün ses yapısını bulmaya odaklanıyor. Hatırlamaya çalıştığımız kelimeyi bulmak için sesteş ve aynı harflerden oluşan sözleri bir araya getirir. Yaşlandıkça, bu bölgenin aktivitesi de azalmış oluyor.

Bu durumu neden yaşlı insanlar daha sık yaşar?

Beynimizde saydığımız bu üç bölge, insan yaşlandıkça küçülerek verimliliğini kaybediyor. Bilhassa insula ve ACC’nin hacmi azaldığında, sözlerin seslerini birleştirmek ya da çatışmayı çözmek epeyce zorlaşıyor. Bundan Ötürü insan, yaşlandıkça lisanının ucundaki kelimeyi bulamamaya daha meyilli oluyor.

Gelelim beynimizin bu esnada ne yaptığına… İlk olarak sözün ilk harfini, hece sayısını hatırlamak için beynimize ipucu veriyor. Bu kısımda kelimeyi bulabilirsek buluyoruz, bulamazsak beyin, kelimeyi düşünmeyi bırakınca arka planda bu arayışa devam ediyor. Ki bu türlü vakitlerde, unuttuğumuz kelimeyi hatırlamak, daha kolay bir hâle geliyor.

Endişelenecek bir durum mu?

Dilimizin ucuna gelip hatırlayamadığımız kelimelerin olması her zamannormaldir ve hafızanızın sağlıklı olduğunu gösterir. Tabii her olağandışı şeylerin dozu benzeri bunda da bir artış yaşanırsa, kişinin günlük hayatı etkilenmeye başladığı için bir uzmana görünmek gerekiyor.

Artık bir söz, lisanınızın ucuna geldiğinde panik yapmadan sessizce durun. O kelimeyi bulamasanız da beyniniz, onu size verecektir.