Mars etrafında 19 yıldır dolaşan Mars Express, bu kadar yılın akabinde ilk defa bir yazılım güncellemesi alacak

ESA’nın Mars Express uzay aracındaki yazılım, 19 yılın akabinde ilk defa güncelleniyor. Bu güncelleme yörünge aracına gezegenin altında su aramak ve büyük ayı Phobos’u incelemek için yeni yetenekler kazandıracak.

Mars Express 2 Haziran 2003’te fırlatılmıştı ve başlangıçta iki bileşenden oluşuyordu: Mars Express Orbiter (Yörünge Aracı) ve Beagle 2 Lander (İniş Aracı). Ne yazık ki, iniş aracı serbest bırakılarak Kızıl Gezegenin yüzeyine ulaştıktan sonra Dünya ile temas kuramadı ve kaybolduğu tahmin ediliyor. Lakin yörünge aracı, 19 yıl hizmette olmasına karşın hala çalışıyor ve Mars’ın etrafında dönüyor.

Şimdi, İtalya’daki Istituto Nazionale di Astrofisica (INAF) mühendisleri uzay aracının yazılımını yeniliyorlar. Bu güncelleme, Mars Express Orbiter’ın MARSIS radyo dalgası aygıtını kullanarak Mars yüzeyinin altında gizli suyu aramaya devam etmesine ve gezegenin en yakın uydusu Phobos’u daha verimli bir şekilde izlemesine fırsat tanıyacak. MARSIS bugün INAF tarafından çalıştırılıyor ve İtalyan Uzay Ajansı tarafından finanse ediliyor.

MARSIS baş araştırmacısı ve INAF operasyon müdürü Andrea Cicchetti, yaptığı açıklamada “Önceden, Mars’taki en çok önemli özellikleri incelemek ve uydusu Phobos’u incelemek için çok sayıda yüksek çözünürlüklü data depolayan ve aygıtın yerleşik belleğini çok süratli bir şekilde dolduran karmaşık bir tekniğe güveniyorduk” diyor ve ekliyor: “Yeni yazılım, muhtaçlığımız olmayan dataları atarak, MARSIS’i beş kat daha uzun süre çalıştırmamıza ve her geçişte çok daha geniş bir alanı keşfetmemize imkan tanıyor.“

Mars Express bu nedenle Mars’ın Güney Kutbu yakınlarında yüksek çözünürlüklerde su işaretleri aramaya devam edecek. Görev üzerinde çalışan bilim insanlarından Colin Wilson, yazılımın “fırlatılmasından 19 yıl sonra, araç içinde yesyeni bir aygıta sahip olmak aynıi” olduğunu söyledi.

Mars Express, ESA’nın ilk gezegen misyonuydu ve Dünya’dan öteki bir gezegenin yörüngesinde dönen en eski ikinci etkin uzay aracı olarak büyük kıymete sahip. Güncellemeyi uygulamaya yardımcı olan İtalyan BT danışmanlık firması Enginium’da mühendis olan Carlo Nenna‘ya göre, bu kadar uzun bir süre sonra yeni yazılımı bu kadar eski bir yörüngeye taşımak zor: “MARSİS’in performansını uygunlaştırmak için bir takım zorluklarla karşılaştık. Bunların en küçüğü MARSIS yazılımının yepyeni olarak 19 yıl önce Microsoft Windows 98 tabanlı bir geliştirme ortamı kullanılarak tasarlanmasıydı.“

Uzay aracı, Mars’ın atmosferini, iklimini ve jeolojisini incelemek için çeşitli kameralar, spektrometreler ve bir radar altimetre dahil olmak üzere yedi araç taşıyor. Mars Express, gezegende su buzu ve karbondioksit buzu belirtilerini ilk fark eden araçtı ve bilim insanlarının bir vakitler yaşanabilir olup olmadığını sorgulamasına yol açtı. Ayrıyeten, muhtemelen uzun zaman önce yanardağların sıcak fırınlarında dövülmüş metan belirtilerine işaret eden datalar de topladı.