Napolyon’un 217 yıllık gizli mektubunu yapay zeka çözdü

Bir askeri mesajın düşmanın eline geçmesi, Napolyon döneminde orduların yerini ve hareketlerini açığa çıkarabilecek kadar ciddi sonuçlar doğurabiliyordu. Bu nedenle hassas yazışmalar sıradan harflerle değil, çözülmesi güç semboller ve özel şifre sistemleriyle hazırlanıyordu. 1809’dan kalan böyle bir mektup da 217 yıl boyunca tam olarak okunamadı.

Bu durum, yapay zekanın devreye girmesiyle değişti. Siber güvenlik şirketi Sentinel One‘da çalışan yapay zeka mühendisi Carter Church, Napolyon dönemine ait şifreli mektubu GPT-6 Astra yardımıyla çözdüğünü açıkladı. Church’ün aktardığına göre modele yalnızca tek bir komut ve mektubun görüntüsü verildi. Yaklaşık altı saat sonra mesajın tamamı okunabilir hale gelmişti.

Mektupta Fransız ordularının konumları vardı

Şifreli belge 1809’da Napolyon’un isteği üzerine üvey oğlu Eugène tarafından hazırlanmıştı. O dönemde İtalya Krallığı Vekili olan Eugène, mektubu Adriyatik’in doğu kıyısında diğer Fransız birliklerinden uzakta bulunan Mareşal Auguste de Marmont’a gönderdi.

Mesajın içeriği askeri açıdan oldukça hassastı. Marmont’a kıta üzerindeki Fransız ve müttefik ordularının konumları aktarılıyordu. Mektubun ele geçirilmesi halinde bu bilgilerin düşmanın eline geçmesini önlemek için karmaşık bir kodlama sistemi kullanılmıştı.

Belgenin bugün bilinen tek kamuya açık görüntüsü ise 1969’da bir Fransız askeri dergisinde yayımlanan düşük çözünürlüklü bir taramadan ibaret. Metin yaklaşık 1.300 sembolden ve 155 farklı işaretten oluşuyor. Kullanılan eş sesli şifreleme yönteminde sık rastlanan harfler tek bir sembolle temsil edilmiyor; aynı harf için birden fazla işaret devreye giriyor. Bu yapı, klasik frekans analizini de önemli ölçüde zorlaştırıyor.

Eski bir şifre tablosu çözümün kapısını açtı

GPT-6 Astra yalnızca görüntüdeki sembolleri incelemekle kalmadı. İnternette yaptığı araştırma sırasında kriptoloji tarihçisi Daniel Tant‘ın daha önce hazırladığı kısmi bir şifre tablosuna ulaştı. Bu tablo söz konusu mektupla daha önce ilişkilendirilmemişti.

Elde edilen anahtar, metindeki sembollerin yaklaşık üçte birini açıklayabiliyordu. Yapay zeka bu eşleşmeleri başlangıç noktası olarak kullanıp kalan işaretlerin hangi harflere karşılık geldiğini çıkardı ve sonunda mektubun tamamını çözmeyi başardı.

Ortaya çıkan sonuç yalnızca Napolyon döneminden kalma tek bir belgenin okunmasıyla sınırlı değil. Tarihçiler ve akademisyenler, benzer yöntemlerin arşivlerde çözülmeyi bekleyen başka şifreli belgelerde de kullanılabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle yapay zekanın, eski yazışmaların çözümünde modern bir “Rosetta Taşı” işlevi görebileceği fikri şimdiden ilgi uyandırmış durumda.