Neanderthal beyni ve çağdaş insan beyni arasındaki farklar, ilk defa bu kadar net biçimde ortaya çıktı

Neandertaller uzun bir müddettir bizim daha az zeki, daha kaba kuzenlerimiz olarak anlatılıyor. Ve şu anda araştırmalar, çağdaş insan ve Neandertallerin beyin gelişimindeki çarpıcı farklılıkları ortaya çıkardı.

Araştırma, insan kök hücrelerinden laboratuvarda yetiştirilen farelere, dağ gelinciklerine ve organoidler olarak isimlendirilen “mini beyin” yapılarına bir Neandertal beyin geninin yerleştirilmesini içeriyordu. Deneyler, genin Neandertal versiyonunun, bilim insanlarının çağdaş insanlarda üstün bilişsel yetenekleri açıklayabileceğini söylediği, gelişim sırasında beynin korteksindeki nöronların daha yavaş yaratılmasıyla irtibatlı olduğunu gösterdi.

Max-Planck-Institute of Molecular Cell Biology and Genetics’teki çalışmayı yöneten Wieland Huttner, “Daha fazla nöron yapmak, daha yüksek bilişsel fonksiyonun temelini oluşturuyor” dedi ve devam etti: “Bunun, çağdaş insanların bilişsel olarak Neandertallerden daha iyi olduğuna dair ilk ikna edici delil olduğunu düşünüyoruz.“

Modern insanlar ve Neandertaller, atalarımızın Afrika’da kalması ve Neandertallerin daha kuzeye, Avrupa’ya taşınmasıyla yaklaşık 400.000 yıl önce başka soylara ayrıldı. Yaklaşık 60.000 yıl önce, çağdaş insanların Afrika’dan toplu göçü, iki çeşidi bir sefer daha karşı karşıya getirdi ve birbirleri ile bütünleştiler. Günümüzde, Afrika kökenli olmayan çağdaş insanlar %1-4 oranında Neandertal DNA’sı taşıyor. Lakin 30.000 yıl önce, eski kuzenlerimiz farklı bir cins olarak ortadan kaybolmuştu ve Neandertalleri nasıl geride bıraktığımız sorusu bir gizem olarak kaldı.

En son araştırmaya dahil olmayan Liège Üniversitesi’nden Profesör Laurent Nguyen “Somut bir gerçek şu ki, homo sapiens nereye giderse gitsin, oradaki diğer tiplerle rekabet edeceklerdi. Bu biraz garip” diyor ve ekliyor: “Bu adamlar [Neandertaller] bizden çok önce Avrupa’daydılar ve patojenler de dahil olmak üzere etraflarına adapte olmuş olacaklardı. Asıl soru, neden onları geride bırakabildiğimiz.“

Bazıları atalarımızın entelektüel bir üstünlüğü olduğunu iddia ediyor, lakin yakın vakte kadar bu hipotezi bilimsel olarak test etmenin bir yolu yoktu. Son on yılda bilim insanlarının bir Sibirya mağarasında bulunan fosilleşmiş bir parmaktan Neandertal DNA’sını başarılı bir şekilde dizilimini bulabilmeleri ile bu durum değişti ve Neandertal biyolojisinin bizimkinden nasıl farklı olduğuna dair yeni anlayışların önünü açtı.

En son deneyler, gelişmekte olan beyindeki nöronal üretimde yer alan TKTL1 isimli bir yine odaklanıyor. Genin Neandertal versiyonu, insan versiyonundan bir harf ile farklılık gösteriyor. Bilim insanları, Neandertal varyantının farelere yerleştirilmesi ile bilhassa bilişsel fonksiyonların birçoklarının bulunduğu beynin ön lobunda daha az nöron üretimine yol açtığını buldular. Ayrıyeten bilim insanları, genin tesirini, gelişmekte olan beynin temel yapılarını kopyalayan organoidler olarak isimlendirilen laboratuvarda yetiştirilen dokularda ve gelinciklerde de test ettiler.

Çalışmanın baş yazarı Anneline Pinson, “Bu bize, Neandertal beyninin kaç nörona sahip olduğunu bilmesek de, çağdaş insanların beynin ön lobunda, [gen’in] aktivitesinin en yüksek olduğu yerde, Neandertallerden daha fazla nörona sahip olduğunu varsayabileceğimizi gösteriyor” diyor.

Londra’daki Tabiat Tarihi Müzesi’nde insan kökenleri araştırması başkanı Chris Stringer ise, çalışmayı öncü olarak nitelendirdi ve insan evriminin temel bulmacalarından biri olan, neden geçmişteki tüm insan çeşitliliğine karşın, artık yalnızca biz kaldığımız sorusunu ele almaya başladığını söyledi.

Stringer, “Pek çok farklı fikirler sunuldu, daha iyi araçlar, daha iyi silahlar, uygun lisan, sanat ve sembolizm, daha iyi beyinler” dedi ve devam etti: “Sonunda bu, beyinlerimizin neden Neandertallerinkinden daha iyi performans gösterdiğine dair bir ipucu sağlıyor.”

Daha fazla nöron, beynin temel bilgi işlem kapasitesine işaret etse de, otomatik olarak daha akıllı bir insan tipi manasına gelmez. İnsan beyni, birtakım şempanze tiplerinin beyinlerinin yaklaşık iki katı nöron içerir.

Nguyen, son çalışmanın çağdaş insanın üstün zekasının kesin delili olmadığını, lakin Neandertallerin beyin gelişiminde manalı farklılıklar olduğunu gösterdiğini söyledi…